Fons Van Hooydonck


Adres

Port-au-Prince - Haïti
Adres: VAN HOOYDONCK Fons, B.P. 19252, HT 6112 PORT-AU-PRINCE, Haïti (West Indies)

Leven en werk

Tijdens de restaurantdagen in Achterbroek op 14 september 1979 kwamen we in contact met Fons Van Hooydonck. Hij had er toen reeds 19 jaar Haïti opzitten.
Zijn werkterrein vanaf het begin tot nu situeert zich vooral in de provincie Hinche. Hinche is één van de 9 provincies van Haïti en grenst aan de Dominicaanse Republiek. De Haïtianen zijn oorspronkelijk afkomstig uit Afrika. De meeste mensen moeten leven van wat ze op hun velden kunnen winnen, maar het ganse land is haast totaal ontbost en erg geteisterd door erosie. Iedereen spreekt Creools (nu officiële taal geworden naast het Frans). Het is een zeer jong volk en we mogen aannemen dat nog 80 procent van de bevolking analfabeet is. De stad Hinche moet wel meer dan 100.000 mensen tellen, maar die zijn verspreid over verschillende buitendorpen. De provincie is steeds verwaarloosd door de nationale regering. Fons verplaatst zich er te voet, te paard en waar het gaat per landrover.
Sinds 1973 is Fons verbonden aan de staatskliniek en sinds geruime tijd ook aan het bisdom in Hinche.
In de staatskliniek tracht hij de gezondheidszorg meer toegankelijk te maken voor de mensen. In een gemeenschappelijke farmacie zijn de meest noodzakelijke geneesmiddelen beschikbaar aan de best mogelijke voorwaarden. Ook is er nu een laboratorium. Er is een tbc-paviljoen gebouwd met 40 bedden. Hij moedigt ook Haïtiaanse dokters aan om naar Hinche te komen. Sinds 1987 komt een oog-, neus-, keel- en oorspecialist gedurende één week per maand naar Hinche. Dat project groeit. Er worden nu zelfs cataractoperaties uitgevoerd en dankzij de steun van Rotary Antwerpen-Heideland zijn er 4 Haïtianen opgeleid om brillen te maken. Ook is er een project om specialisten naar Hinche te krijgen. Een grote hulp komt van het Catharinaziekenhuis uit Eindhoven.
Er moet veel gepraat worden om het in de goede richting te laten gaan. De persoonlijke noden van de mensen oplossen is niet haalbaar en het recht voor de mensen op gezondheidszorg is dikwijls ver te zoeken. De weg blijft lang.
Aan het bisdom verbonden wordt Fons o.a. ingeschakeld in de schoolproblemen en vooral de loonproblemen voor de leerkrachten. Zeer verheugend was dat het onderwijs in de lagere school meer aangepast werd aan de Haïtiaanse cultuur (parochiale scholen). Gedurende vele jaren was Fons sterk betrokken bij de groei en de uitbouw van het klein seminarie, College St.-Martin de Porrès, dat sinds jaren een profetische rol speelt in de provincie en tot op heden prachtige resultaten boekt, zelfs op nationaal vlak.
Vanuit het ziekenhuis neemt Fons de pastorale verantwoordelijkheid op zich voor twee gemeenschappen die 10 km van Hinche verwijderd zijn.
De politieke toestand in het land is zeer verward. Armoede troef, onveiligheid, analfabetisme, schending van de mensenrechten, corruptie, enz. De mensen snakken naar leven.

IN MEMORIAM

Fons Van Hooydonck werd geboren op 2 oktober 1933.
Studeerde aan het Klein Seminarie van Mechelen, werd priester gewijd op 7 augustus 1960 en werd missionaris in Haïti. Het was een land dat sterk te lijden had onder de dictatuur van François Duvalier, beter gekend als Papa Doc.
Tijdens de restaurantdagen in Achterbroek op 14 september 1979 kwamen we in contact met Fons Van Hooydonck. Hij had er toen reeds 19 jaar Haïti opzitten.
Zijn werkterrein vanaf het begin tot nu situeert zich vooral in de provincie Hinche. Hinche is één van de 9 provincies van Haïti en grenst aan de Dominicaanse Republiek. De Haïtianen zijn oorspronkelijk afkomstig uit Afrika. De meeste mensen moeten leven van wat ze op hun velden kunnen winnen. Maar het ganse land is haast totaal ontbost en erg geteisterd door erosie. Iedereen spreekt Creools (nu officiële taal geworden naast het Frans). Het is een zeer jong volk en we mogen aannemen dat nog 80 procent van de bevolking analfabeet is. De stad Hinche moet wel meer dan 100.000 mensen tellen, maar die zijn verspreid over verschillende buitendorpen. De provincie is steeds verwaarloosd door de nationale regering. Fons verplaatste er zich te voet, te paard en waar het gaat per landrover.
Sinds 1973 was Fons verbonden aan de staatskliniek Saint Thérèse en ook een geruime tijd aan het bisdom in Hinche.
Haïti is zeer droog en vreselijk arm. De eerste steun die wij Fons gaven was voor de ondersteuning van het hospitaal. In deze staatskliniek tracht hij de gezondheidszorg meer toegankelijk te maken voor de mensen. In een gemeenschappelijke farmacie zijn de meest noodzakelijke geneesmiddelen beschikbaar aan de best mogelijke voorwaarden. Ook is er nu een laboratorium. Er is een TBC paviljoen gebouwd met 40 bedden. Hij moedigde ook Haïtiaans dokters aan om naar Hinche te komen. Sinds 1987 komt een oog-, neus-, keel- en oorspecialist gedurende één week per maand naar Hinche. Dat project groeit nog steeds.
Fons startte in Hinche met basisgemeenschappen. Alle Haïtianen zijn “Kerk” en moeten de kans krijgen zich volledig in die kerk betrokken te voelen om hun verantwoordelijkheid op te nemen. Hij was ook van oordeel dat de Kerk de verdediging van de armen moest opnemen. Zij doet niet rechtstreeks aan politiek, maar als de Kerk trouw is aan Christus, dan moet zij de onrechtvaardigheden aanklagen en de mensen bevrijden, mondig maken en hen helpen dat zij minstens het recht hebben om mens te mogen zijn.
Aan het bisdom verbonden werd Fons o.a. ingeschakeld in de schoolproblemen en vooral de loonproblemen voor de leerkrachten. Zeer verheugend was dat het onderwijs in de lagere school meer aangepast werd aan de Haïtiaanse cultuur (parochiale scholen). Gedurende vele jaren was Fons sterk betrokken bij de groei en de uitbouw van het klein seminarie, College St.-Martin de Porrès, dat sinds jaren een profetische rol speelt in de provincie en tot op heden prachtige resultaten boekt, zelfs op nationaal vlak.
Vanuit het ziekenhuis nam Fons de pastorale verantwoordelijkheid op zich voor twee gemeenschappen die 10 km van Hinche verwijderd zijn.
In 2008 moest Fons, wegens ziekte, definitief naar België terugkeren en verbleef sindsdien in het rusthuis van de Paters van Scheut te Schilde. Van hieruit volgde hij de gebeurtenissen in Haïti nog dagelijks op.
Zijn jubileum van 50 jaar priester zijn was voorzien in augustus. Het heeft niet mogen zijn. Op 4 mei heeft Fons van ons afscheid genomen.
Vanaf 1979 heeft ‘De Brug’ Fons altijd gesteund. Ook toen hij ziek werd en naar België moest terugkeren zijn wij zijn projecten blijven steunen.

Brieven

Haïti - Brief van 11 maart 2008

Gisteren kreeg ik melding van de storting van ‘De Brug’ (1.950 Euro). In Port-au-Prince kregen ze dat bericht op 26 februari en ik ontving het op 10 maart in Hinche. Een grote en hartelijke dank aan ‘de Brug’ voor jullie meeleven met Haïti. Dit project maakte ik samen met Père Jacques D Voleius. Gisteren was hij niet in Hinche, maar op het einde van de week zal ik hem ontmoeten. Ik ben blij dat hij het project van de oogarts verder zal leiden. Deze week waren de dokters in Hinche en er waren meer dan 300 consultaties, een zeer goed resultaat. De oogarts is tot en met toegewijd.
Deze morgen vertrok ik om 4 uur in Hinche en om 8.15 uur was ik al hier in het provinciaals huis. Sinds verleden jaar wordt er aan de weg gewerkt. Het is een project van de Europese Gemeenschap. Er gebeurt inderdaad wel iets. De weg is veiliger geworden. Aan de wegen wordt wel iets gedaan, maar aan de gezondheid en het onderwijs, moet nog het meeste werk gebeuren. De meest elementaire problemen krijgen geen oplossing. Alles wordt duurder. Er gebeurt zo weinig op landbouwgebied. Alles moet ingevoerd worden en export bestaat haast niet. Men probeert de corruptie te bestrijden maar dat lukt zo maat niet. Hoe blijft de gewone mens hier in leven?
Haïti is een zeer jong volk met een grote bevolkingsaangroei. Wat gaat dat worden binnen 10 à 15 jaar? Het land is bijna volledig ontbost. In sommige steden is er een kleine verbetering wat elektriciteitsvoorziening betreft, maar in Hinche zitten we sinds Kerstmis nog steeds zonder. Men moet zich daar behelpen met generators, maar dat kost heel veel geld en men moet zich beperken tot een paar uur per dag.
Morgen moet ik naar de dokter, maar het is zeker dat ik na Pasen Haïti zeker moet verlaten. Een werk doorgeven is zeker niet zo gemakkelijk, maar ik heb geprobeerd het te doen. Buiten het hospitaal doe ik nog heel wat werk bij de inlandse broeders en zusters en tevens de uitzendingen op de radio voor de liturgie van elke zondag.
Aan alles komt een einde of er komt een tijd om het anders te doen. Het zal een grote aanpassing vragen. We zullen proberen het dag per dag te beleven. Het is gemakkelijker naar Haïti te komen, dan het te verlaten.
Tot later.

Haïti - 20 februari 2008

Eindelijk dan een klein teken van leven vanuit Haïti. Sorry dat ik dit jaar geen nieuwjaarswensen stuurde, maar ik hoop dat jullie het allemaal opperbest stelt in 2008!
Ja, het staat nu vast dat ik dit jaar Haïti moet verlaten, waarschijnlijk rond Pasen. Inderdaad, de gezondheid is de laatste maanden minder goed en hier kan men daar niet veel aan verhelpen. Ik wil toch dit zeggen: het is veel gemakkelijker naar Haïti te komen dan Haïti te verlaten. Ja, na zovele jaren houdt ge van dit land, hoe ellendig de toestand ook is.
Goddank ben ik een paar jaren geleden toch kunnen terugkeren naar Hinche het is inderdaad niet gemakkelijk sommige taken door te geven. Ik lees op de animatie van Broederlijk Delen: “Ook in Haïti zijn talenten”. Ik meen dat het project van de oogarts en ook voor de dokter die oor-, neus- en keelproblemen behandelt, nu in goede handen is. Sinds januari is Père Jacques D Voleius verantwoordelijke voor het project dat we startte in 1987. Hij weet veel van plannen en vergunningen, wat niet erg overeenstemt met de Haïtiaanse mentaliteit. Hij zal natuurlijk wel een steuntje nodig hebben en ik sprak hem over ‘De Brug’. Sinds twee jaren deed hij al een groot deel van de financiële kant van de kliniek. Hij kocht de moto en volgt strikt het gebruik ervan. Natuurlijk kent hij geen Nederlands, maar spreekt goed Frans. Hij bracht ook al wat orde onder het personeel. Hij zal dat veel beter doen dan ik. Hij is ook verantwoordelijk voor Caritas in het bisdom Hinche.
Bernadette schreef me dat ik in België mer moest gaan genieten. Dat zal ik echt nog moeten leren. In het Frans zegt men: “partir c’est mourir un peu”. Ja, ik wil eenvoudig zeggen wat ik voel in deze situatie. Dankbaar wil ik zijn tegenover heel wat mensen die me schreven of mailden (niet gemakkelijk hier). Dat ik ‘verwacht’ wordt, geeft me moed. Wat de bezigheden zullen zijn, kan ik nu nog niet concreet zeggen. Eerst zal er wel iets aan de gezondheid, moeten gebeuren, en stilzitten, ja, ook dat zal ik nog moeten leren.
De laatste maanden kregen we nogal wat bezoek vanuit België, maar dan wel in verband met Broederlijk Delen. Ik weet wel dat men Haïti in ’t licht stelt in deze vastentijd. Dikwijls moest ik horen dat het beeld over Haïti aan de zeer lage kant ligt. Niet te verwonderen. Dikwijls werd ons de vraag gesteld hoe we dat hier kunnen volhouden. Wij stellen ons die vraag niet, in tegendeel! Zo mocht ik ook in Hinche gedurende 2 dagen Luc Claessens, directeur van Broederlijk Delen, Mgr. Van Gheluwe, Rik Aegeten (Vicaris-generaal Antwerpen), Mieke Van Hecke (VSKO) en Stefan Broeckx met zijn boek ‘Joachim’ ontmoeten. Die man heeft zich, gedurende twee maanden, fantastisch kunnen inleven. Een zeer mooi verhaal, echt Haïtiaans. Het is nu wel zo dat niet veel mensen van de stad terug naar de buiten zullen komen, maar Joachim deed het, met zeer goed gevolg. Voor mij is dat het positieve van het boek: men moet in kleine groepjes werken, zo komen de talanten meer tot uiting. Dit is even waar voor de Kerk! Men mag zich niet blindstaren op de grote massa, maar eerder naar de basisgemeenschappen durven gaan.
Tot op dit ogenblik ben ik nog verbonden aan het hospitaal. Zonder een echte verplichting doe ik op zondag dienst bij de inlandse broeders. Ook verzorg ik liturgie wat toch heel wat voorbereiden vraagt. Ik doe het graag, het ligt me. Wat je graag doet is helemaal geen last.
Hierbij moet ik het laten. Kortelings kunnen we bijpraten. De storting is nog niet toegekomen, maar volgens de econoom is dit ook nog niet mogelijk. Het kan ten vroegste eind februari zijn. Als de storting toekomt, hoop ik nog tijd te nemen om het U te melden.
Dank aan ‘De Brug’ voor hun meeleven met Haïti. Ook wens ik jullie allemaal een Zalig Paasfeest.
Hartelijke groeten.

Haïti - 29 augustus 2007

En hoe gaat het met jullie ? Op email zag ik gisteren dat ze een prachtige nazomer beloven ! Hoop doet leven.
Hopelijk hebt ge mijn project voor 2008 ontvangen. Ik liet het meegeven voor u langs een 4-tal chiro's die hier voor een zestal weken waren om chirokampen te bezoeken en om wat te animeren. Dat verliep goed volgens ik hoorde.
Op dit ogenblik ben ik in Port-au-Prince. Een confrater stierf verleden week en zo ben ik hier voor de begrafenis nu vrijdagmorgen. In de namiddag hoop ik terug in Hinche te zijn. Zo neem ik nu wat tijd om deze brief te schrijven.
Een paar maanden geleden kwam hier een zekere Stephan Werbroek (?) toe, gestuurd door Broederlijk Delen. Hij moest een boek komen schrijven over Joachim : overleven op het land. (Stephan is nog in andere landen geweest). Hij heeft gedurende 2 maanden in de bergen bij Joachim geleefd.... hij alleen ! Hij verblijft nu hier bij ons en ik was wel benieuwd wat van zijn ervaringen te kennen. Wat hem het meeste getroffen heeft : de mensen leven in een volledige schriksituatie, schrik voor alles en voor iedereen. Ook de ontwikkeling wordt sterk afgeremd door die schrik. Daar kan ik nu niet veel over schrijven... misschien kunt ge dat wel eens lezen als zijn boek uitkomt. Het boek werd al aangekondigd in een affiche voor Broederlijk Delen, want volgend jaar krijgt Haïti de volle aandacht ! Wat Stephan ook was opgevallen en dat was ook zo bij de chiro's : een wantrouwen tegenover de blanken. Dat vooral bij de eerste ontmoeting : "Wat komt gij hier doen ?", maar dat slaat wel rap om in vriendelijkheid, vooral als ge een paar woorden Creools spreekt. Dat wantrouwen kenden wij vroeger niet. Ik vermoed dat het vooral gekomen is door de NGO en door de blauwhelmen. Voor de Haïtianen is de aanwezigheid van deze laatsten een bezetting van het lang. Zo voelen zij dat aan. Maar volgens mij, moesten zij er niet zijn, dan zou het land al lang verwoest zijn of worden. Spijtig, maar het is zo.
In het land zijn er wel een paar tekenen van hoop, maar voor ons vreemdelingen zou het allemaal veel rapper en beter kunnen. De veiligheid is zeker al stukken beter, maar ge moogt ook niet te rap victorie kraaien. Verleden week verdween een gekend man. Ik heb hem jaren geleden ontmoet bij de inlandse broeders en hij heeft ook Scheut wel dienstig geweest.
De president heeft dit jaar genomen als strijd tegen de corruptie, die zeker op alle, maar dan ook op alle niveaus bestaat. Het parlement speelt met vuur, want ook velen van hen voelen zich waarschijnlijk echt bedreigd. Ook veel "rijken" hebben te veel privilieges gekend. De situatie van het land heeft zeker veel geholpen, zodat corruptie in merg en been zit van de meeste mensen ! Zij beschouwen dat als "normaal" !
Wat me nu wel opvalt is dat de stad Port-au-Prince veel verproperd is. Ook wordt er op vele plaatsen aan de wegen gewerkt (hopelijk komt men tot een goed eind), maar de elektriciteit, ook in de stad hier, blijft een groot probleem. Soms maar 2 uur per dag.
Tot zover dus wat nieuws vanuit Haïti. Ja, wat positiever dan vroeger. Voor de gewone mens is de levenssituatie nog niet verbeterd en ook zij snakken naar leven.
Tot een volgende keer.
Hartelijke groetjes en wensen.

Correspondente: Bernadette Van Looveren

Haïti - 20 maart 2007

Volgens ik hoorde hebt ge een zeer "zachte" winter gekend en het zou al volop lente worden. Dat is altijd een mooie tijd... nieuw leven komt te voorschijn.
Ook hier bij ons is het deze winter "minder koud" geweest; wij zijn hier nooit onder de 17 ° geweest, wat voor ons wel heel goed is : de temperatuur van onveiligheid daalde gelukkig wat, het was inderdaad te "heet". De nationale politie en de blauwhelmen zijn meer in beweging gekomen. Het aantal kidnappingen is sterk gedaald, maar het is nog altijd oppassen geblazen.
Zelfs karnaval werd goed gevierd en er waren, relatief gesproken, niet al te veel slachtoffers, zeker als men weet dat er die dagen wel een 1.000.000 mensen in de straten van Port-au-Prince rondlopen. Ook dat was een heropflakkering. Onder begeleiding van de politie hebben velen zich kunnen amuseren gedurende drie dagen. Het thema van karnaval was :"De opkomende zon". Er moeten vele zeer kleurrijke groepen geweest zijn. Vroeger kwamen die dagen heel wat toeristen naar Haïti, maar zo ver zijn we nu nog niet.
Ook in het hospitaal hier is er nu meer hoop dat de dienst zou kunnen verbeteren. De hoofdverantwoordelijke die sinds jaren nooit een teken gaf om de verzorging voor de zieken te verbeteren, integendeel, heeft zijn verplaatsing gevraagd en onmiddellijk gekregen. De nieuwe verantwoordelijke werd gisteren voorgesteld; hij zal het niet gemakkelijk hebben, want sinds jaren deden de meesten enkel maar wat ze gaarne deden... of kwamen zelfs niet werken.
Wij zijn nu halfvasten. Ook voor de vastentijd heeft de groep Rechtvaardigheid en Vrede zijn boodschap een thema :"Vredestichters is een opdracht voor iedere christen." Een mentaliteitsverandering heeft veel tijd nodig, maar we zijn toch op weg naar Pasen...
Tot zover dan wat meer positief nieuws uit Haïti.. en gaarne wens ik jullie allemaal van harte een Zalig Paasfeest.
Dank voor "De Druivelaar" die hier reeds de eerste dagen van januari toekwam.
Ook de storting van De Brug heb ik reeds ontvangen. De storting gebeurde reeds op 30/01/2007, maar ik kreeg het nieuws op 28 februari 2007. De oogarts heeft het bijzonder druk bij zijn bezoek, gewoonlijk rond de 300 consultaties. De dokter voor de mensen met oor-, neus- en keelproblemen (kon niet komen in 2006) heeft ook rond de 100 consultaties, maar ook dat zal rap oplopen.
DANK voor jullie meeleven !

Correspondente: Bernadette Van Looveren

Hinche - 19 november 2005

En hoe gaat het met jullie allemaal ? Hopelijk alles wel. Nu de dagen vermoedelijk heel kort zijn, waar-schijnlijk wat meer tijd om eens gezellig thuis te zijn.
Ja, de storting van De Brug is op 16 november toegekomen in Port-au-Prince. In Scheut moet er een moeilijkheid geweest zijn, maar toen onze econoom de navraag deed was alles onmiddellijk in orde. Ho-pelijk heeft deze vertraging in Scheut jullie administratie niet teveel last bezorgd. Sorry ! Dank aan De Brug voor hun meeleven met Haïti. De generator werkt goed en de aansluiting gebeurde en vele men-sen genoten reeds van de dienst die daardoor enorm verbeterde.
Waarschijnlijk hoort ge niet veel over Haïti, maar dat wil echt niet zeggen dat het goed gaat : in de maanden juni, juli en augustus was het bijzonder slecht : onveiligheid, een gemiddelde van 5 kidnappin-gen per dag (!) in de stad, gewapende overvallen (ook gedurende de dag), auto's werden zo maar afge-nomen of eenvoudig in brand gestoken, verkrachtingen, ja, dit gebeurde vooral in de stad, maar die geest waaide over het ganse land.
Er zijn wel veel blauwhelmen in het land, maar het zijn vreemdelingen die het land niet kennen... en wat zijn hun mogelijkheden en opdrachten ? De fiere Haïtianen houden zeker niet van deze "bezetting", maar moesten zij er niet geweest zijn, dan zouden de rampen nog veel erger geweest zijn. Er waren ook de spanningen tussen de Haïtiaanse politie (corrupt tot en met) en de blauwhelmen en dan ook het leger (door Aristide ontbonden) dat zijn eisen stelde. Alles kreeg een politieke kleur... en op het gerecht kon men niet rekenen (ook corrupt); al de schermutselingen en de doden die vielen werden op de naam van de aanhangers van Aristide geschreven... maar nu gelooft haast iedereen dat er allerlei klassen van mensen bij betrokken waren die hun voordeel zochten.
Het was en is nog steeds een moeilijke tijd. Sinds meer dan een jaar spreekt men over verkiezingen op alle vlakken. De datum van 7 februari is heilig, zowel op nationaal als op internationaal vlak. De datum voor de verkiezingen werd reeds verscheidene keren verdaagd... en naar het schijnt zou nu maandag de officiële datum van de verkiezingen bekend gemaakt worden. Maar voor de presidentsverkiezingen (meer dan 30 kandidaten) en de verkiezingen voor de kamers moeten er zeker 2 stembeurten zijn !!! Hoe gaat de meerderheid van de bevolking wijs geraken uit al die papieren als ze willen gaan stemmen ? Komt daarbij dat de bevolking tot en met verdeeld is. Het is echt niet moeilijk om alles in brand te ste-ken. En dan nog de buitenlandse invloed, vooral van de Amerikanen, de Canadezen en de Fransen ! Ze komen de laatste tijd heel vlug naar Haïti.. en ze geven ook veel geld voor de verkiezingen !! Het zijn ook die landen geweest die een zeer grote rol speelden bij het vertrek van Aristide.
Elk jaar in november komt onze groep van Scheut gedurende een week samen (de internationale groep wordt al heel klein !). Het thema voor onze gesprekken gedurende de eerste dag was : te midden van de duisternis die we altijd zien zijn er en welke zijn de tekenen van hoop (noem ze !). En goddank, die zijn er. Ja, ook dat moeten we zien, want als er geen hoop meer is, dan is 't eind van het leven.
Gisteren had ik een telefonisch gesprek met een bezoekster van Broederlijk Delen. Zij volgt Haïti en heeft heel wat contact met de Haïtianen. Wanneer ik haar vroeg hoe zij de toestand nu ziet, dan beves-tigde zij mij dat de ze de indruk had dat de mensen met dit gebeuren veel bewuster geworden zijn. Dat is positief en een zeer grote stap in de goede richting. Een crisis is nooit aangenaam, maar het is een kans om veel te leren. Niet dat we denken dat de oplossing voor morgen zal zijn !!!
Dit is zeker geen pessimistische brief.. We moeten de werkelijkheid durven bekijken. Gedurende mijn 44 jaar Haïti zijn er in dit land toch een paar zaken veranderd waar men niet meer kon naar terugkeren. In-derdaad, het zal wel iets van heel, heel lange adem zijn !
Ons project om mensen die problemen hebben met hun ogen en oren... die willen we helpen. Het grote thema voor Kerstmis is toch "LICHT". Blinden en doven is een groot thema in de bijbel ! We zijn natuur-lijk allemaal "mensen onderweg"... maar soms kunnen we verder gaan !!
Nogmaals mijn hartelijkste wensen voor een Zalig Kerstfeest en dat gedurende het ganse nieuwe jaar 2006!
Volgend jaar (mei-juni) kunnen wij het nog beter bepraten !
DANK voor jullie meeleven met ons !

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 29 januari 2005

Bedankt voor uw brief van 18 januari. Ja, mijn nieuwjaarsbrieven zijn ellendig laat toegekomen in België. Zo wat vijgen na Pasen ! Spijtig. Ze waren nochtans al de eerste dagen van december in Port-au-Prince.
Ja, ik mag niet vergeten te vermelden dat onze BP veranderd. B.P. 1594 blijft nog geldig tot juni, maar dan wordt het 19252 en HT 6110 wordt nu HT 6112. Ge ziet dat er iets verandert in Haïti !
....
De laatste maanden probeer ik het project echt een vaste vorm te geven, zodat ik er absoluut niet volle-dig rechtstreeks meer mee zou moeten bezig zijn en dat het kan voortbestaan. Ik zoek daar eigenlijk al jaren naar en dat zou eigenlijk heel gemakkelijk moeten zijn, ...maar zo is dat niet in Haïti. De groep Scheut wordt kleiner, de zusters worden ook minder talrijk. Ik had gehoopt de Anglicaanse kerk te vra-gen, maar die sluiten de deelname van de mensen erg uit, vind ik. De verantwoordelijken van de afde-ling oftalmologie zegde me dikwijls het niet door te geven aan de plaatselijke verantwoordelijke van het hospitaal. Maar ik denk dat ik verleden week de ingeving van de H. Geest gekregen heb. Ik sprak al met een paar verantwoordelijken en dat is oké. Een financiële hulp werd me aangeboden als het nodig moest zijn om een contract voor een paar jaren op te stellen. Ik moet nog met een verantwoordelijke in Port-au-Prince praten en ik vermoed en denk dat hij het alleen maar kan steunen en blij zijn dat de toe-komst meer verzekerd is. Het zou een echt Paasgeschenk zijn... Licht, bevrijding, meer leven !!
Over de toestand in Haïti heb ik nu niet veel te vertellen. op dit ogenblik is het rustiger... Goddank. We zullen proberen dag op dag te leven. Maar 2005 zou een verkiezingsjaar moeten zijn en dat is in Haïti nog nooit rustig geweest. Zorgen voor morgen !
Met Kerstmis en Nieuwjaar was mijn gezondheid niet zo goed, maar nu is het veel beter. Misschien dankzij al die goede wensen van goede gezondheid en moed die ik van zovele mensen mocht ontvan-gen !
Ik wil u liever bedanken voor al die toewijding en inzet van U en van de Brug voor de mensen hier ! Dank ! Het zijn jullie allemaal die ons hier dienst bewijzen. Dat schrijfwerk is zeker niet zo aangenaam, het kan heel lastig zijn, maar het is zeker geen te grote opgave.
Ik moet nu stoppen want het is bijna tijd voor de avondmis.
Hartelijke groetjes en wensen aan De Brug en aan iedereen.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 27 september 2004

Zojuist ben ik in Port-au-Prince toegekomen en heb ik de e-mails doorgenomen. Denk voor jullie meele-ven. Goddank, Hinche bleef gespaard... haast geen wind en wat Belgisch nat.
Haïti 200 jaren onafhankelijk... En jaar van cyclonen van allerlei soort en steeds met slachtoffers. Een viertal maanden geleden was er reeds een natuurlijke met 2000 doden hier en in de Dominicaanse Re-publiek. Cycloon Yvan was ook zeer brutaal, maar Jeanne, een tempete hier, deed erger in Haïti.
Gonaives is een grote vlakte aan de zee. mensen die Haïti bezochten weten waar Gonaives ligt, tussen het noorden en de hoofdstad. Op vele plaatsen loopt de weg op dezelfde hoogte als de zee. Als de zee nu "kookt" en bij grote regens zoals bij Jeanne en die zich traag verplaatste, regen vanuit de bergen. Al dat water naar die vlakte, wel, dan betaalt men een grote prijs.
Nu vertelt men dat er zoiets gebeurde in '54, maar er is groot verschil met nu : een grote bevolkgingsstij-ging en men bouwde maar waar men een stukje grond vond. Die rampen kunnen nog altijd gebeuren. Dit jaar zijn er vele cyclonen, meer dan normaal. Vermoedelijk werden vele mensen en dieren door de watervloed verrast en in het slijk bedolven. Deze morgen sprak men reeds van vele doden.
Er ontstond wel een grote solidariteit in het land en ook in het buitenland : maar de mensen hebben dorst, geen voedsel en alles is verloren, zelfs het meest elementaire.
De Blauwhelmen moeten proberen wat orde in de zaak te brengen, maar de zwaksten verliezen steeds tegenover de sterkeren. Er was geen keuze : men moest massagraven gebruiken en dat ligt heel gevoe-lig voor de Haïtianen. Er nu is er het gevaar van epidemieën en alle andere soorten ziekten. Er was na-tuurlijk geen telefoon en men kon enkel naar Gonaives per helikopter. Alles ligt plat, ook het economisch leven. De mensen vechten voor wat voedsel, maar velen zijn uitgeput.
Het Haïtiaans geloof ? Hier in Hinche zeggen vele mensen dat Aristide een afspraak heeft met de goden van de zee. In Gonaives begon de opstand tegen hem en vanuit Gonaives ging dat toe over gans Haïti. Anderen spreken over de tijd van Noë... Gods straf ???
Het is er. Ik hoorde dat jullie veel beelden zagen op T.v. Ellendig, een catastrofe. Vele landen kwamen met hulp over de brug. Ook de Europese gemeenschap, ook vanuit een Brussel. Hopelijk helpt het een beetje om de Haïtianen wat menselijker te laten leven. Niet zolang geleden hoorde ik dit gezegde : hon-gersnood is het beste wapen voor vernietiging.
Morgen moet ik terug naar Hinche. Ik moest dringend geneesmiddelen komen ophalen. De weg is enorm slecht. Voor die 120 km hebt ge minstens 6 uur tijd nodig.
Dat was dus een klein beetje nieuws vanuit Haïti. Beelden heb ik niet gezien over Gonaives.
Hartelijkste groetjes.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 27 augustus 2004

Op 18 augustus ontving ik de storting van De Brug. DANK EN NOG EENS DANK.
Zoals ge me gevraagd hebt, stelde ik dan ook niet uit om mijn huiswerk te maken, zodat alles op tijd binnen is... en om alle nutteloze lasten te vermijden. Eigenlijk komt het indienen van het project voor 2005 op zijn juiste tijd. Daar zullen we het seffens wel over hebben.
Eerst wil ik toch wat nieuws over Haïti geven, want dat zult ge zeker niet hebben.
Goddank mogen we dit jaar niet te veel klagen over het regenseizoen hier bij ons.Het regent regelma-tig en sommigen spreken ervan dat ze misschien een twee oogst zullen hebben; dat is welgekomen nu alles zo peperduur geworden is en de bestaande lonen (weinig) zijn zeker niet de hoogte ingegaan.
De onveiligheid is nog steeds het grootste probleem. De politie was zeker corrupt, machteloos en on-bekwaam. Dat is een van de redenen dat de blauwhelmen in het land zijn.. Ze zouden de politie moe-ten vormen en voor de veiligheid zorgen, maar ze kennen niets van het land. Ik heb zo een groep sol-daten uit Brazilië naast mijn huis liggen. Daar hebben ze hun kamp opgeslagen, maar ik heb de indruk dat ze zich goed amuseren gedurende de dag. Zo kan het gemakkelijk gebeuren dat ge bijvoorbeeld bij een verplaatsing naar de stad, op een plaats tegengehouden wordt door een paar gewapende mannen of jongeren... Gelukkig heb ik het nog niet meegemaakt, maar een rustige verplaatsing be-staat niet meer. Het is ook zo dat heel veel mensen over wapens beschikken. Zo spreekt men dat er een ontwapening zou beginnen op 15 september...Maar hoe gaan ze dat doen?
Op 18 augustus was en een voetbalmatch gepland tegen Brazilië... Een voetbalmatch ‘Voor de Vre-de’. Om naar de match te gaan, dat was het eerste gedacht, zou men een wapen moeten inleveren om toegelaten te worden om de match te volgen op het stadion.
Dat gedacht verdween natuurlijk heel vlug !
Onder Aristide werd het leger afgeschaft (ze waren eigenlijk meer politie) en een politiemacht werd opgericht.Maar om Aristide te doen verdwijnen hebben die oud-militairen een grote rol gespeeld. Zij deden zich ook voor als de ‘Bevrijders van het land’. Maar nu laten ze zien wat ze echt in hun buik hadden: 10 jaren achterstallig loon en de heroprichting van het leger (ook daar was veel corruptie). Zij weigeren nu de wapens neer te leggen... Een heel delicaat probleem.
Ondertussen zijn de staatsexamens achter de rug en nu moeten die verbeterd worden.
Men begint dan aan de verbetering, maar na een paar dagen zien ze in dat hun loon te klein is.. En dan maar staken. Dat alles ten nadele van de studenten en hun familie, en half september herbegint de school. Maar als men geen resultaten heeft kan men zich nergens inschrijven...
En zo doen we maar verder.
In het hospitaal is er een hele verandering. Een paar NGO’s willen een steun geven aan het staats-hospitaal en dat is nu mogelijk. Er komen heel veel zieken over de vloer, maar van de mensen wordt haast geen bijdrage gevraagd. Dat brengt een grote geest van afhankelijkheid.Men neemt de verant-woordelijkheid van de mensen weg... en dat brengt hen tot een grotere onderontwikkeling; dikwijls zit-ten daar politieke redenen achter. Dus zo eenvoudig is het ook niet.
Wat de oogarts betreft: hun maandelijks bezoek gedurende een week was weer een succes dit jaar.De huidige oogarts was zeer toegewijd en bekwaam.We moesten ons beperken tot 70 tot 80 con-sultaties per dag en die toelatingstickets waren ’s morgens om 5 uur al uitgeput. Ook startten we dit jaar met een dokter voor oor-, neus- en keelproblemen. Een probatie. Daar ging de bijdrage van De Brug naar toe.. en het was positief en het staat nu al vast: vanaf januari 2005 zal hij maandelijks met de oogarts aanwezig zijn.Vroeger gebeurden alle consultaties door de oogarts.. Dat was ook hun op-leiding, maar nu is dat gescheiden. Het was wel een hele aanpassing voor ons, maar financieel zal het wel mogelijk zijn. Zo hopen we toch. Er is wel een probleem...
Een oogchirurg uit Rusland schonk me een generator van 20 kW, maar hij vroeg me wel een aanslui-ting te maken met de kliniek. Dat helpt voor de onderzoeken en kleinere en grote ingrepen. Maar dat kost natuurlijk wel wat. Dat zou dus mijn vraag zijn voor De Brug voor 2005. Ik liet een berekening opmaken en ik stuur u die ook op. Het zou dus weer een stap vooruit zijn voor de mensen. Blinden en
doven genezen, daar had Christus het ook heel dikwijls over. Het is natuurlijk zo dat zij het blinds zijn als ze niet willen zien en zij het doofst als ze niet willen horen.Wij kunnen alleen maar aanbieden en helpen, zij moeten het tenslotte doen.
Hierbij ga ik het laten voor vandaag. Het was inderdaad al lang geleden dat ik nog wat nieuws ge-stuurd had, maar het komt er dikwijls niet van.
Nogmaals DANK aan DE BRUG voor hun meeleven. Mijn hartelijkste groetjes en wensen aan jullie ALLEMAAL.
P.S. De ‘originele papieren’ komen natuurlijk ook langs de post, maar ‘soms’ duurt dat wel even !

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 31 maart 2004

De griep heeft me langer huisarrest gegeven dan voorzien, maar zondagmorgen ben ik dan toch om 5 uur naar Port-au-Prince vertrokken. Uiterlijk is het rustig in Haïti. De activiteiten hernemen zich : scholen, winkels, openbare diensten… maar er werden vele diepe putten gemaakt en die zullen weer gevuld moeten worden.
Er is een nieuwe regering met naar het schijnt serieuze en bekwame mensen, maar de politiekers die zo hard gewerkt hebben om Aristide weg te krijgen zijn niet erg tevreden. Ze hopen zo vlug mogelijk verkie-zingen te hebben, maar iedereen zegt dat zoiets onmogelijk is, o.a. ook omwille van de veiligheid.
Verder nog mijn hartelijkste wensen voor een Zalig Paasfeest.

Eind vorig jaar verscheen er in het tijdschrift Tertio een interview met Fons Van Hooydonck. Hieronder volgt een korte samenvatting :
In 1961 kwam Fons voor het eerst in Haïti aan. Aanvankelijk bestond zijn werk uit het oprichten van nieuwe parochies. Later kwam er ook een belangrijk stuk vormingswerk bij : catechese, algemene vor-ming, informatie i.v.m. gezondheid, hygiëne, kindersterfte, alfabetisering.
In 1973 werd Fons aalmoezenier van het staatshospitaal in Hinche. Het waren schrijnende toestanden : vaak lagen er 2 zieken in één bed, er was geen stromend water, de meeste dokters werkten liever in de stad i.p.v. in een afgelegen en moeilijk te bereiken provincie.
Stilaan werd de situatie in het ziekenhuis verbeterd door allerlei initiatieven en projecten… Er kwam zelfs een oogartsenpraktijk. Samen met 4 Haïtianen kreeg Fons zelf een opleiding als opticien, kwestie van glazen in de brilmonturen te kunnen plaatsen en erover te waken dat iedereen de juiste bril kreeg. Over de samenwerking met de oogarts is Fons heel tevreden. Er zijn dagelijks enorm veel consultatie en de operaties aan "cataract" of "staar" worden uitgevoerd met goede resultaten. De titel van het artikel luidde zelfs : "We willen blinden opnieuw laten zien".
Fons leeft en werkt al 42 jaar in Haïti maar denkt nog niet aan stoppen. Wie Fons ontmoet merkt meteen : dit is een gedreven geestelijke, een missionaris met een droom.
Fons eindigt met de woorden :"Sommigen zeggen dat de kerk ten dode is opgeschreven, maar als ik naar de dienstbaarheid van de mensen kijk, kan ik niet anders dan besluiten dat de kerk nog altijd springlevend is.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 16 maart 2004

Hopelijk zijn er bij jullie al tekenen van de lente in 't zicht ! Ik heb een paar dagen huisarrest gehad we-gens griep.
Hier vertoont de situatie wel een paar hoopgevende tekenen, maar we moeten voorzichtig zijn. De voor-lopige president geeft de indruk het goed te willen doen en de pas benoemde eerste minister is be-kwaam en er is een klank van algemene aanvaarding bij de bevolking.
In Hinche lijkt het vervoer terug normaal. De scholen zijn vandaag terug gestart maar de opkomst was heel flauw… men denkt dat het morgen beter zal zijn.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 6 maart 2004

De toestand in Haïti is terug normaler geworden. Er werd veel geplunderd, vernield, verbrand en het le-ven is ook duurder geworden in dit arme land.
In Hinche zelf is het relatief kalm en misschien kunnen maandag de scholen herbeginnen, maar de meeste mensen zijn niet gerust in de huidige situatie.
In deze vastentijd hopen we speciaal op weg te zijn naar Pasen.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 23 augustus 2002

Uw brief van 3 juni was voor mij een zeer grote verrassing!.. en waarschijnlijk niet alleen voor mij... al uw mooie gevoelens maak ik gaarne tot de mijne., en volgend jaar hoop ik toch even bij jullie te mo-gen zijn. Mijn allerbeste en hartelijkste wensen voor de ganse gelukkige familie!!
Ja, sorry voor mijn zo laat antwoorden. Ik ontving uw eerste brief toen ik in Port-au-Prince was voor de begrafenis van mijn confrater Jos Berghmans die zo onverwacht plots was overleden. We waren even oud. Hij was officieel wel op rust, maar werd overal gevraagd om dienst te bewijzen en hij was ook nog aalmoezenier in de gevangenis.
De toestand in Haïti? Het schijnt een landje te zijn dat onmogelijk te besturen valt. De politiek is hier (voor mij) niet te volgen. Ik heb zo de indruk dat men noch in Haïti noch in het buitenland wil dat het beter wordt, terwijl ze altijd maar schijnen te goochelen met ‘democratie’ en ‘het arme volk dat echt niet meer kan.
Zo werd ook een kleine 2 maanden geleden en man doodgeklopt tussen mijn huis en het bureel van de délege. Dat gebeurde door ‘de veiligheid’ omdat hij de weg gebruikte die verboden was, maar door iedereen gebruikt werd. De moordenaar vluchtte dan naar het huis van de bisschop (andere kant van het hospitaal) als ambassade.. de politie was ontzettend traag... ze hadden geen auto ??? En zo was er tijd dat een massa volk zich verzamelde voor het bisdom en na een tijd al de poorten openbrak. Er werd veel stukgeslagen op het bisdom en ze vonden hem op de WC en het brutaalste volstond niet, ze sleurden hem mee en hij werd levend verbrand op de grote baan aan de ingang van het bisdom.
Ook een meisje, een catechist van Layaye, verongelukte in Port-au-Prince tezamen met haar nichtje onder een muur. Zij was daar voor een paar dagen op bezoek bij haar moeder. Na 21 dagen gaf het gerecht het lichaam vrij voor de begrafenis. Ja, ik heb die spanning echt mogen meebeleven met de familie.
Begin augustus was ik voor 10 dagen in San Antonio (Dallas) voor een sessie... en ik had ook even de tijd om onze confraters te bezoeken die werken in de streek van de Mexicaanse grens. Ik ontmoette hen bijna allemaal, want elk jaar komen zij samen om hun pastoraal werk te bekijken.. een goede er-varing.
De zaterdag voor mijn terugkomst in Haïti werden 5 Haïtiaanse Scheutisten tot priester gewijd. Zij hadden hun stage en vorming voltooid in Cameroen. Maandag en dinsdag bleef ik in Port-au-Prince voor een vergadering en woensdag kon ik eindelijk terug naar Hinche... met uw brief en de formulieren voor de Brug.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 29 oktober 2001

Uw brief van 19 september kwam hier toe eind oktober. Maar hartelijk dank voor al het nieuws en de wensen. Ik ga dan ook niet te lang wachten om te antwoorden, zodat ik hoop dat mijn brief toch begin december bij jullie is.
Ja, het jaar 2001 loopt stilaan ten einde. Het gaat allemaal zo rap. November staat voor de deur en dan kunt ge al kerstmuziek horen op de radio en op sommige plaatsen in Port-au-Prince. Maar hier moet nog veel gebeuren opdat het echt Kerstmis zou worden. De Haïtianen zijn zeker een godsdien-stig volk, maar christelijk is zeker nog wat anders.
Een paar keer per jaar komen al de priesters van het bisdom samen. Zo ook morgen. Het is goed mo-gelijk dat ik daar als enige Scheutist en blanke zal zijn. Eigenlijk een goed teken...
Volgende week hebben we onze jaarlijkse bijeenkomst van de Scheutisten die in Haïti werken. En dat gedurende een kleine week. Ja, de groep vergrijst. Er komen wel Kongolese en Filippijnse Scheutis-ten naar hier, maar sommigen kunnen echt niet lang blijven. Spijtig genoeg kan ik maar een paar da-gen aanwezig zijn op deze bijeenkomst, want op dinsdag 6 november verwacht ik een Russische en een Amerikaanse oogarts bij mij. Dat was haast onmogelijk de datum nog te verplaatsen en hun komst is van kapitaal belang om de oog-, neus- , keel- en oorkliniek steviger te structureren nu ze al 14 jaar werkt. Het werkt inderdaad heel goed. Ook het ministerie van gezondheid schijnt wat meer be-langstelling te tonen.
Ja, het voorstel voor de Brug. Tussen haakjes: verleden jaar was er het dringend project voor de ge-nerator van het hospitaal. Het ministerie moest verantwoordelijk zijn voor de installatie. Ik ontmoette de minister en het geld werd onmiddellijk beschikbaar gesteld zoals was afgesproken. Maar dan die trage uitvoering ter plaatse... Deze dagen schijnt alles klaar te zijn.
Nu het voorstel voor volgend jaar. Ja, ook één van mijn dagelijkse bezigheden is het maken van foto-kopieën. Een grote hulp zodat de mensen hun officiële papieren, die zo dikwijls gevraagd worden, niet verdwijnen. Het is ook zeer hulpvol voor de jongeren die dikwijls hun peperdure schoolboeken niet kunnen betalen.
De laatste tijd zijn er te dikwijls herstellingskosten aan mijn apparaat: het wordt tijd een ander te ko-pen. Dat moet wel in Haïti gebeuren omwille van de herstellingen. Er is trouwens maar één verkoper. Gaarne zou ik de hulp van de Brug willen mee gebruiken om dat apparaat aan te schaffen. Dank voor uw begrip en meeleven.
Eigenlijk geen nieuws ontvangen over de viering van de Brug. Misschien zijn er wel brieven verloren gegaan... dat gebeurt nog altijd.
Ja, in de toestand van het land moeten we echt proberen positief te blijven anders is het niet haalbaar.
Beste groetjes en wensen aan allemaal, en tot ‘schrijvens’.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 18 mei 2001

Hoe is het op ‘t Witgoor? Hopelijk heel rustig, landelijk met veel zon... Geniet er dan maar echt van.
De storting van de Brug is goed toegekomen, alhoewel ik niet goed kan uitmaken wie juist stortte.
De generator staat al in het hospitaal, maar de nieuwe gebouwen zijn nog niet in gebruik genomen en zo is de generator ook nog niet aangesloten. Vandaag is het feest van de vlag in Haïti, maar het land is verdeeld tot en met. Gisteren kwamen een paar confraters terug van hun studies in Mexico. Ze werden bij het verlaten van de vlieghaven volledig geplunderd.
Nu wat meer nieuws van Haïti.
Eindelijk even tijd maken voor een teken van leven vanuit Hinche als antwoord op uw brief, fax of gift die ik van u mocht ontvangen. Het had al veel vroeger moeten gebeuren... maar, maar, DANK en nog eens DANK voor uw meeleven; dat doet echt deugd... ‘samen sterk’!
Sinds een paar dagen is het regenseizoen hier begonnen en de mensen trekken naar de velden, plan-ten en hopen op een goede oogst. Nog een paar weken en het zal er veel mooier uitzien, groener. We snakken naar leven. In Haïti is dat leven niet zo gemakkelijk te vinden. Haïti, parel van de Antillen, be-hoort dat tot de geschiedenis? Onrust, onveiligheid, corruptie op alle vlakken, werkloosheid, armoede troef en aids overspoelen het land. In zijn verkiezingscampagne had Aristide het steeds over ‘vrede in het hoofd en vrede in de buik’, en hij zit nu in het paleis (dat was verwacht). De oppositie houdt keihard vast aan zijn ‘option zero’ d.w.z. de verkiezingen volledig herdoen. Inderdaad waren er serieuze onregelmatigheden bij de gemeenteverkiezingen en bij het tellen van de stemmen van de senatoren. Iedereen heeft nu de mond vol dat er moet gepraat worden, compromis. Iedereen stuurt uitnodigin-gen, maar iedereen heeft steeds een reden om niet aan tafel te gaan zitten. En ieder een zegt: het mag niet langer duren, want het is te erg voor de mensen. Maar ze liggen zeker niet wakker omwille van de ellende bij de mensen.
Onveiligheid? Twee weken geleden was het hospitaal hier een oorlogsveld. Een man werd gekwetst door de vrouw van een politieman: ze vochten voor een fles melk!!! De volgende week zouden ze voor de rechter komen. De politieman kwam de volgende dag zelf met een nieuw aanhoudingsmandaat, maar de gekwetste man kreeg hulp van de buren (nu heeft iedereen wapens) en de politieman moest vluchten; deze kreeg hulp van het ganse politiekorps. Gedurende de ganse dag leefde ik in bezet ge-bied.. en of er geschoten werd!
In het hospitaal hadden we weer 8 ‘cataract’-operaties. Welke blijheid bij de blinden die nu weer een draad door het oog van de naald kunnen steken. Op dit ogenblik hebben we 10 Cubaanse dokters, waaronder 2 internisten, 1 gynaecoloog, 1 chirurg en 1 kinderarts. Welke rijkdom! Er is wel een taal-probleem dat gemakkelijk op te lossen is. Veel Haïtiaanse dokters voelen zich bedreigd door de aan-wezigheid van de Cubanen die dan weinig aanmoediging krijgen. De gewone Haïtiaan is weer het slachtoffer. Ik bracht een groep burgers van Hinche samen om zich in te zetten voor een betere zorg voor de zieken. Hopelijk wordt het niet de geschiedenis van David en Goliath.
Gedurende de vasten en in de ganse Goede Week hadden we zeer mooie vieringen in Layaye en een paar weken later 125 eerste communicanten (na 2 jaar catechese). Maar we hopen en wensen dat die liefde, waarover we het zo dikwijls hebben in de Blijde Boodschap, zichtbaar moge worden in de ge-meenschap en in het dagelijks leven. Dan leven we werkelijk in een nieuwe tijd met een nieuwe geest... We snakken er naar....Echt Pasen en Sinksen.
Ook dat wens ik jullie van harte. Hartelijkste groetjes en wensen.

Chè zanmim yo, bonjou, bon fèt!
Wi, nan 25 ane sa yo, nou gen tan konstwi anpil, anpil bon kalite pon.. yo te chaje ak anpil renmen pou ede moun yo leve kanpe! Ala yon fèt liberasyon, yon fèt delivrans ak yon gwo fèt Pak!
WI, se nan 1979 àa Heide, pendan mte nan vakans pou 3 mwa, yo te metem an kontakt ak ‘De Brug’. Se vrè, lèw yin an Belgik, gen de moun ki anvi pran kèk ti nouvèl sou peyi a kote wap viv e kouman ou kapab viv avèk moun yo. Mpa te komprann lè sa si ‘De Brug’ tap devbope konsa. Men mte apresye angajeman pa yo toutbon.
Sak gade travay ‘De Brug’.. se pa fasil poum bay yon repons sou sa. Men kèk ti lide selman. Byen si, sa kreye youn gwo ouvèti pou wè sak pase nan anpil lot payi ki pa gen menm fasilite avèn e ki anvi viv kom moun toubon tou. An menm tan sa kreye yon lyen ki gen tout valèl.
Mkwèpou nou menm bo isis a, li enpotan (se moun nou ye) nou pa dekonekte ak lakay nou.. e bileten an ede pou anpil enfomasyon pase... sou tout fas tè an. Wi, sa krete yon lyen... ou pa pou kont ou! Mkwè sak pi enpotan: fok se yon lavi ki pase, e nou pa pèdi nan yon administrasyon kote nou preske pa wèe lavi anko.
Pwojè ‘De Brug’ mare pi plis ak reyalite lavi a chak jou. Pou anpil ti pwoblèem, ou pa konnin ki kote pou frape pou ou kapab ba yo youn ti bourad, pou ankouraje yo nan zefo pa yo... E se konsa anpil jèn ak malad te benifisye nan devouman pa nou.
Mespere ou kapab komprannn kichoy nan sam te ekri pou nou... kreyol la se lang matènèl tout ayisy-en yo.
Ak tout kèm swete nou chak, nou tout: bon fèt, bon kouraj, kenbe fem e se poun pike pou pi devan. Granmèt Ia ayè nou tout!

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 29 maart 2001

Hoe gaat het met jullie? Hopelijk in volle lentestemming, bloemen en alles wat herleeft. Hier bij ons hebben we al wat regen gekregen, eigenlijk wat vroeg voor een goed regenseizoen, maar je weet nooit.
Uw brief van 23 februari is hier deze week toegekomen. Ja, het vraagt heel wat tijd. Ik probeer er nu maar zo vlug mogelijk op te antwoorden. Blij te vernemen dat het project gesteund wordt. Zou je me echter kunnen laten weten wie de stortingen deed, zodat ik een dankwoordje kan sturen. Hier in het land is het zo en zo. Aristide is terug president, maar de oppositie heeft haar eigen president. Het is een bekvechten tot en met, ten nadele van de gewone mensen. Dialoog bestaat haast niet. Er zijn ze-ker grote fouten begaan bij de verkiezingen, maar extreme houdingen brengen niet veel aarde aan de dijk. En analfabetisme speelt een zeer grote rol. Soms moet je je afvragen of ze werkelijk vooruit wil-len gaan. En het buitenland?
Hier ga ik het nu laten. Ik wens jullie al gaarne een Zalig Paasfeest.
Het artikeltje voor de Brug is klaar, maar ik vraag me toch af of de mensen daar veel aan hebben. Ho-pelijk kunnen ze het toch een beetje ontcijferen. Veel leesgenot. En er is zeker meer dan reden ge-noeg om eens echt te feesten bij het zilveren jubileum van ‘De Brug’!
Beste en hartelijkste groetjes en wensen.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 26 november 2000

Hoe gaat het met jullie? Eigenlijk heb ik helermal geen nieuws van jullie. Hopelijk alles goed? Hebt ge mijn laatste brief van 26 november ontvangen? Vandaag moet ik zo een beetje binnenblijven... er zijn presidentsverkiezingen in het land, maar er zijn heel veel moeilijkheden geweest dit jaar. De verkie-zingen in mei waren niet zo goed. Veel onregelmatigheden, ruzie... En men is nooit tot een compromis kunnen komen. Nu is er eigenlijk maar één partij die overblijft...nl. Aristide. De oppositie heeft zich te-ruggetrokken; dat is eigenlijk niet zo goed voor het land. Op de radio hoor ik dat de opkomst om te kiezen heel klein is, misschien komt er nog verandering in de loop van de dag en het kan ook verschil-lend zijn op andere plaatsen. Onveiligheid houdt de mensen zeker ook thuis, anderen worden de poli-tiek moe. We zullen maar afwachten.
Eind november en ik vergat het project in te sturen voor de Brug. Eigenlijk blijven de vorige vragen bestaan, vooral wat betreft hulp voor bepaalde studenten. Toch heb ik iets speciaals waar ik een op-lossing voor zoek. Voor ik naar België kwam kocht ik een generator voor het hospitaal: 16.000 US$. Het hospitaal werd grotendeels herbouwd. Maar toen ik terugkwam vond men dat die generator toch wat te zwak was voor het hospitaal: 40 kw.. Ze vroegen er een te kopen van 60 kw. ik nam de infor-matie... maar dat vraagt een opleg van 2.126 US$. Ik meen dat de vraag hier verantwoord is. Ik vraag niet aan de Brug dat ze volledig zouden antwoorden voor deze aanvulling. Het zou wel een grote hulp zijn moest ik het daarvoor mogen gebruiken. Het is dus een voorstel
Hierbij moet ik het vandaag echt laten. Nu ik vandaag toch thuis moet blijven, is dat een goede gele-genheid om heel wat bij te werken.
Dus tot een volgende keer en de hartelijkste wensen aan allemaal.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 31 maart 2000

Met nieuwjaar kwam ik wel een paar dagen te laat, maar al mijn brieven vertrokken hier wel begin de-cember. Maar ook de post vanuit België had last om de weg naar Haïti te vinden: gisteren kreeg ik nog twee brieven roe, eentje van in december en eentje geschreven op 6 januari. Uw brief van 17 de-cember kwam hier toe begin februari. Maar ook dat is niet zo erg, want de wensen blijven dezelfde.
Ja, de stortingen van de Brug zijn ondertussen ook toegekomen. Het is weer een heel tof jaar ge-weest. Het is ook deze dagen dat ik de mensen die storten een dankbriefje stuur.
Ja, ik hoop op 4 juni in Zaventem re landen. Her wordt echt tijd om er eens uit te zijn... wat herstellen, wat bijwerken... en wat opfrissen. Dus tot kortelings!
Hier in her hospitaal is het nog steeds een echte bouwwerf. De eerste fase zou rond juli moeten klaar zijn, en dan met veel hoop naar een tweede of derde fase, tot aan de eindstreep! Onderrussen is de generator ook uitgevallen, ja, perte totate. Dat stelt natuurlijk heel wat problemen: operatiekamer, radi-ografie, laboratorium. Belangrijker is natuurlijk de inzet van het personeel voor de zieken. Daar zou nog echt heel veel moeren gebeuren. Ja, een bekwame en toegewijde administratie.. en zo is het ei-genlijk voor iedereen die verbonden is met het hospitaal. We hebben behoefte aan een nieuwe geest.
In het land is het weer wat onrustiger. De datum voor de nationale verkiezingen werden al een paar keren uitgesteld, en alles wordt ondertussen maar duurder. Er is natuurlijk een internationale druk en vele projecten zijn geblokkeerd. Het buitenland heeft zeker zijn fouten, maar het zou toch ook eens goed zijn in eigen hart te kijken. Het is nog altijd zo waar: de pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Och, daar praten we misschien later wel eens over.
Dit jaar is het tamelijk fris geweest in de maanden december tot maart. We zijn zelfs een paar keren aan de 9° C geweest (‘s nachts). Het is ook ontzettend droog. Sinds december hebben we geen regen meer gezien. Op het vliegveldje voor het hospitaal is al het gras verdwenen. Op de wegen is het stof en nog eens stof. Maar de wolken beginnen zich te vormen, er zit regen in de lucht en kortelings kun-nen we weer in het slijk gaan ploeteren, en kunnen de mensen weer op de velden werken.
Toch leven we naar Pasen toe. Zitten we op de goeie weg? Een stukje verrijzenis rondom ons en in ons zou zeker deugd doen. Dat wens ik ook jullie van harte toe.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 12 oktober 2000

Hoe gaat het met jullie? Waarschijnlijk zo een beetje in de herfststemming. Dat heeft zeker ook zijn mooie kanten, alhoewel ik meer van de lente hou.
Ondertussen ben ikzelf terug in Haïti. In Boston ontmoette ik gedurende 3 dagen heel wat Haïtianen daar. We hadden op zondag een prachtige eucharistieviering. In Haïti was het natuurlijk weer de nieuwe aanpassing. Warm en nog eens warm. Er wordt in de stad wel wat aan de wegen gewerkt, maar politiek gezien is het ‘duister en vuil’.. In november moeten er nog presidentsverkiezingen zijn, maar men is het nog niet eens over de verkiezingen van mei 2000. Voor de mensen wordt het ook heel wat moeilijker: duurder en nog eens duurder. Het geld verliest in waarde tegenover de Amerikaanse dollar. De brandstof steeg zomaar ineens met 44 %, en toch moet men verder!
Op het einde van de week vertrok ik naar Hinche... De weg was buitengewoon slecht. Ge hebt wel 5 uur nodig voor 100 km, anders rijdt ge uw auto kapot. In Hinche was het ook wennen: geen water, geen elektriciteit, geen telefoon. Maar stilaan komt toch het een en ander weer in orde.
Ondertussen was het hier ook druk: het feest van de H. Theresia in het hospitaal en het nieuwe pro-gramma van de oogarts die nu 2 weken per maand bij mij is. Maar alles komt wel stilaan in orde. De bouwwerken zijn ook nog niet rond in het hospitaal, maar ik vermoed wel dat eind november de eerste fase moet klaar zijn. Of er een tweede fase komt, laat het ons hopen, maar dat zal wel niet onmiddel-lijk zijn.
Ook ben ik nog niet in Layaye geraakt. De ene modderpoel na de andere zeggen de mensen. Ik moet nog wat wachten.
De uitslagen op bet Klein Seminarie waren weer goed: 86 % in filo en 82 % in retorica. Zeer prachtig, ook op nationaal vlak! Dat doet deugd. Eindelijk stuur ik u mijn huiswerk op! Wanneer we dat gezellig praatje bij u hadden van de Brug vroeg men mij een tekst na te kijken en aan te passen. Het is dat wat ik deed. Objectief is het juist, maar misschien wel wat lang. Ge hebt de volle vrijheid er mee te doen wat je wil, als het maar juist blijft.
Hierbij moet ik het nu echt laten. Nogmaals mijn allerhartelijkste wensen voor jullie.
Groetjes aan ALLEMAAL.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 7 november 1999

Vandaag wel zondag, maar geen rustdag. Toch ga ik even tijd nemen om dit briefje te schrijven.
Hartelijk dank voor uw wensen bij mijn verjaardag, dat doet altijd veel plezier. En hoe gaat het met u allemaal. Zeker volop in de herfst op weg naar de winter. Maar eigenlijk heeft elk seizoen zijn mooie kanten.
Je had een vraag voor het project voor de Brug. Wat we vroeger hadden blijft natuurlijk altijd gelden. Deze week hoorde ik dat volgens de gegevens van het ministerie van onderwijs, in onze provincie de minste kinderen naar school gaan. De reden is zeker niet ver te zoeken. Onze resultaten op ons col-lege-klein seminarie waren weer zeer goed in vergelijking met het ganse land: filosofie 80 % en in re-torica 63 %. We mogen zeker niet klagen.
Toch wil ik gaarne voor dit jaar volgend project voorstellen. Volgens broeder Piet is de geluidsinstalla-tie in de kapel van het hospitaal volledig stuk. Nochtans is die zo belangrijk voor de zieken die in het hospitaal liggen om de vieringen mee te kunnen beleven. En dat is zeker waarin de Haïtiaanse con-text. Het zou ons zeker gedeeltelijk helpen om dat probleem op te lossen. Dat is dus een nieuw voor-stel.
Sinds verleden week is men begonnen een groot gedeelte van het hospitaal te hernieuwen... verschil-lende nieuwe zalen en meer functioneel. Het is een 10 maanden plan, maar ja, in Haïti weet je nooit.
Eigenlijk moeten er verkiezingen zijn op het einde van dit jaar. Het werd al verdaagd naar januari en nu wordt het al op 19 maart geplaatst. Sommigen zeggen dat het pas eind volgend jaar zal zijn Het brengt allemaal niet veel rust in het land, integendeel.
In december (10 en 11) zullen we de eerste staaroperaties hebben hier. In Haïti moet ge wel een 2.000 Haïtiaanse dollars hebben. Wij kunnen het hier doen voor 150 Haïtiaanse dollars. Dat schijnt weinig, maar voor de mensen is het nog een hele opgave.. er zijn wel 22 kandidaten en 2 van hen hebben reeds beantwoord aan de voorwaarden.
Deze week hebben we onze jaarlijkse bijeenkomst van de Scheutisten, en maandag vertrek ik naar Port-au-Prince.
Ik heb nog geen tijd gehad om aan mijn nieuwjaarsbrief te denken... eigenlijk al wat laat.
Beste en hartelijke wensen en tot een volgende keer.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 26 mei 1999

De ontvangen brieven stapelen zich op sinds nieuwjaar ‘99... terwijl ik vermoed dat ze bij jullie al lang klaar zijn met de grote kuis! Dus moet ik er dringend iets aan doen. Inderdaad was het een zeer druk-ke tijd, maar de volgende maanden kondigen zich wel wat rustiger aan; zo hopen we toch.
Het grote nieuws hier is misschien wel dat we nu hier in het hospitaal 18 Cubaanse dokters, verple-gers en techniciens hebben. Het valt ook erg mee:
Ze zijn zeer eenvoudig, hartelijk en bekwaam. (Misschien zou ik best nog wat Spaans leren...). Voor de mensen is het zeer hoopvol, maar zo is het niet voor sommige Haïtiaanse dokters! Het is niet al-leen een schande voor hen, maar ze kunnen het misschien ook voelen in hun zak. Even dit vermel-den: twee maanden geleden werd een dokter op een wraakroepende manier doodgeschoten voor zijn kliniek in Port-au-Prince. In een handomdraai organiseerden een 1500 dokters een prachtige manifes-tatie om de onveiligheid, die steeds maar groeit, aan te klagen. Dat was fijn en verdiende alle lof. Maar ik heb hen nog nooit op straat weten komen om een betere gezondheid voor de mensen te vragen of te verdedigen. De weg naar een mentaliteitsverandering is inderdaad zeer lang.
Op pastoraal vlak was het ook een drukke tijd. De ganse vastentijd, de Goede Week en het paasge-beuren werden intens beleefd. We kwamen dan tot 133 kandidaten die aanvaard werden voor eerste communie, na gedurende 2 volle jaren en tweemaal per week catechese gevolgd te hebben. Het werd een eenvoudige, prachtige liturgische viering die volledig door henzelf verzorgd werd... echt zinvol! Ja, de liturgische vieringen zijn meestal zeer “levendig”. Hopelijk helpt dat om te groeien naar een nieuwe-re levendmakende mentaliteit.
Scoorde Haïti een nieuw wereldrecord? Ik weet het niet, maar gedurende bijna 2 jaren werd het land bestuurd zonder een eerste minister. Op 11 januari waren de volksvertegenwoordigers verbaasd en kwaad omdat hun mandaat werkelijk stopgezet werd, juist op de voorop vastgestelde datum. Er kwa-men dus geen verlengingen bij te pas. Ze hebben gedurende hun 4 jaren dienst natuurlijk heel veel over democratische vooruitgang en over het volk gepraat, maar veel verder zijn ze echt niet geraakt. Nu moeten er verkiezingen komen voor het einde van dit jaar. Het belooft dus zeker nog niet rustiger te worden, want er staan te veel (eigen)belangen op het spel. Maar ja, in 2004 zal Haïti zijn 200 jaren onafhankelijkheid vieren, maar wat de democratie betreft staan ze echt nog in hun kinderschoentjes. Ook hier hebben we nood aan een echt Pinkstergebeuren... de nieuwe Geest die bevrijdt.
Ik ben wel laat met te laten weten dat de stortingen heel goed toegekomen zijn langs Scheut. DANK voor jullie meeleven met Haïti. Mijn oprechte dank aan allen, aan “de Brug”.
Verleden zondag (30 mei) zal het voor jullie een drukke dag geweest zijn. Proficiat voor jullie inzet.
In juli krijg ik bezoek van enkele familieleden. Hopelijk wordt het een deugddoend verlof.
Hierbij ga ik het laten. Ondertussen wens ik jullie gaarne een zonnig, deugddoend verlof, zonder zor-gen!
Tot schrijvens? Dat hoop ik!
Hartelijkste groetjes en wensen

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 28 januari 1999

Hier nog wat nieuws uit het staatshospitaal in Hinche. Edelmoedige dokters zijn moeilijk te vinden, hun broodje wordt gemakkelijk elders gebakken, maar zieke mensen vindt ge nu eenmaal overal; ook hier in Hinche, een departement dat nog steeds moeilijk te bereiken is.
We trachten de diensten steeds te verbeteren en daar zijn we gedeeltelijk in geslaagd: betere opvang voor T.B. C. –patiënten, beter labonderzoek en meer geneesmiddelen. We proberen wat dokters aan te moedigen om naar Hinche te komen: een kinderarts, een chirurg, een generalist en een oogarts. De oogarts kan maar één week per maand komen: de laatste keer had hij die week 215 consultaties en 2 operaties.
Deze week kwam er een groep Cubaanse dokters en verplegers toe: een gynaecoloog, een internist, een chirurg, een generalist, een anesthesist, een orthopedist, mensen voor labo en bloedtransfusie en verplegers. Opvang en begeleiding is een grote opgave! Ze zullen 1 of 2 jaar blijven. Ze spreken enkel Spaans. Ik ben die taal niet machtig, maar ik probeer het met Engels te doen en met heel veel geba-ren. We zijn al goede vrienden geworden; ik ben al uitgenodigd om naar Cuba te komen. Voor vele mensen is het echt een zucht van verlichting, eindelijk!
Christus sprak dikwijls klaardere taal met zijn daden dan met zijn woorden. Wie kijkt er niet uit naar genezing.
Voor de diensten hier mag ik rekenen op een goede liturgische groep. Soms doe ik dienst op een bui-tenpost op 10 km. Daar beperkt het werk zich meer tot catechetische vorming en liturgische vieringen. Er is wel een groep van een 30-tal, vooral jonge mensen, die zich inzetten voor de gemeenschap. Er zijn nu 150 kandidaten voor de eerste communie en niet alleen kinderen en 100 kandidaten voor het vormsel. Dit is een wekelijkse voorbereiding gedurende 2 jaar. Een hele inzet!!
Er is ook een noviciaat van inlandse broeders die leven in de geest van Charles de Foucauld. Zij heb-ben als prioriteit zich in te leven in het leven van de landbouwers. Zij beleven het dagelijks doen in de gemeenschap. Een lagere school met 300 leerlingen wordt door hen gevolgd. Er is een speciale be-geleiding voor de kleine kinderen. Er zijn landbouwersgroepen die bijv. werken aan bevloeiing, dit jaar kweekt men groenten in het droog seizoen!
Ik heb ook uw kalender ‘druivelaar’ ontvangen. Welke aangename verrassing! Dank en nog eens dank! Dat maakt het leven schoon!
PROFICIAT voor DE BRUG ! Wat een inzet! Ik zal laten weten wanneer de stortingen toegekomen zijn.
Graag onze hartelijkste dank voor uw meeleven met ons, met Haïti. Tot schrijvens.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 8 november 1998

Ook in zeven haasten een antwoordje op uw brief van 27 november, die ik gisteren mocht ontvangen.
Ja, ik hoorde van het slechte weer in België. Voor vele mensen moet dat echt een ramp zijn, zowel thuis als op de velden.
Deze week krijg ik bezoek van 2 mensen uit Kapellen die een werkplaats van een opticien bij mekaar gebracht hebben. Al het materiaal is nu in Haïti toegekomen. Zij komen het installeren en de arts op-leiden om de voorschriften van de oogarts uit te voeren, zodat het voor de mensen meer haalbaar is.
Mijn nieuwjaarsbrieven zijn al aan het vertrekken. Hopelijk komen ze allemaal aan voor Kerstmis!
En nu uw vraag voor “de Brug”. Ik wil het uitsluitend bewaren voor jongeren, die het echt verdienen maar de kans niet krijgen (by. geen ouders), aan te moedigen om naar school te kunnen gaan, anders hebben ze echt weinig toekomst in hun leven.
Nogmaals dank voor jullie inzet en meeleven.
Ik lees dat de activiteiten van de Brug enkel maar groeien. Het zijn nu zeker weer de drukkere maan-den... november !!!
Beste groetjes en wensen en tot schrijvens.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 18 oktober 1998

Hier moeten we deze dagen afscheid nemen van onze confrater Jan Berghmans. Jan is een 5 jaren jonger dan ik. In april begon hij te sukkelen... hoofdpijn. Maar men vond niets. Tot men ontdekte dat het longkanker was. Hij vertrok naar België en begon de behandeling. Het werkte niet en men stopte de behandeling. Daarna werd hij beter en schreef me nog een zeer optimistische brief met hoop terug te kunnen komen naar Haïti. Een paar weken geleden is het dan plots verergerd en verleden week overleed hij in Edegem. Afscheid nemen, maar toch blijven voortleven. Woensdag wordt hij begraven en we zullen hier een dankmis opdragen. Ja, ook in de grootste pijn is er plaats voor dank.
Ja, ik heb nog niet zoveel nieuws gehoord over de missionarissendag in Kalmthout. Ik hoorde ook over de missiefeesten in Achterbroek. Morgen is het dan ook de wereldmissiedag. En over een goeie maand hebt ge de kaasmaaltijd van “de Brug”. Dus werk genoeg op de planken. DANK voor jullie meeleven dat geen grenzen kent...
En nu nog wat meer nieuws van hier.
Ja, het werd hier een drukke vakantietijd. We hebben echt niet naar werk moeten zoeken. De maan-den juni, juli en augustus waren zoals gewoonlijk heel warm en vochtig. Gedurende het regenseizoen werden de wegen dan ook archi-slecht, maar we geraakten er toch steeds door. Wel wordt er aan de weg Port-au-Prince gewerkt. Men is echter nog heel ver van Hinche verwijderd. We leven dan met de hoop op betere tijden..; in een verre toekomst!
In het hospitaal hebben we getracht een verbetering te brengen door gespecialiseerde dokters naar hier te laten komen: een dokter voor algemene geneeskunde, een kinderarts, een chirurg en we had-den reeds een oorarts (oor, neus en keel). Het verbeterde echt, maar sommige dokters, eenmaal een officiële benoeming op zak, verkiezen dan in de hoofdstad te blijven. Ook de administratie van het hospitaal heeft zijn problemen.
De uitslagen op ons Klein Seminarie-College waren weer fantastisch! In het laatste jaar filosofie lukten 28 op 28! (in het land was het 17 %. In retorica lukten 30 leerlingen op 56 bij de eerste zittijd, in het land was dat 7 %). Al de anderen mochten nog herkansen in september. De nieuwe bisschop zal ze-ker een prioriteit geven aan de jeugd.. dat wordt verondersteld.
Een paar weken geleden kregen we de orkaan Georges op bezoek. Er zijn zeker boven de 150 slachtoffers en veel materiële schade. Die week was ik juist in Cap Haïtien een retraite aan het bege-leiden, dicht aan de zee. Vele mensen kwamen daar schuilen uit veiligheidsredenen. Dinsdagavond om 10 uur begon het echt te stormen en te regenen, maar er was ook geen elektriciteit. De orkaan trok voorbij als een dief in de nacht. Gelukkig geen dodelijke ongevallen! Wanneer we zaterdag terug naar Hinche reden, bleef onze landrover in de rivier steken. Er was wel een hele stroming, maar een hele groep mensen hebben hem er toch kunnen uitduwen.
Verleden donderdag hadden we hier op het hospitaal de viering van onze patrones, de H. Theresia. Een zeer mooie liturgische viering... er was echt iets te beleven.
Dat was het ... ik begin al te denken aan mijn Kerst- en Nieuwjaarsbrief!

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 1 juli 1998

Voor Haïti zal het nog een lange weg zijn, de mensen zien zelf niet goed in hoe ze zelf hun vooruit-gang tegenwerken. Het buitenland heeft zeker ook zijn politiek en zij zijn sterker.
De kathedraal in Hinche is al een paar jaren in gebruik. Het gebouw mag gezien worden. Bij de inwij-ding hadden we een heel prachtige liturgie. Maar persoonlijk heb ik nooit achter dat project kunnen staan, het was niet mijn prioriteit, gezien de situatie die we beleven. Er is een heel kleine participatie van de bevolking geweest. Het was een project van de bisschop en sommigen hebben hem wel aan-gemoedigd.
Ik hoorde dat het ontbijt-aan-bed weer een succes is geweest, maar ik hoor Bernadette nog altijd ver-tellen hoe aanmoedigend het is om dat met een ganse groep klaar te maken.
Hier elke dag warm! Tussen 26 en 33°C. ik vraag me soms af of het elk jaar warmer wordt of is het het teken van een dagje ouder worden? De eerste regen van dit seizoen viel eigenlijk wat laat.... pas op Sinksennamiddag. Echt grote regenbuien hebben we dit jaar nog niet gehad, maar men kan nu toch werken op de velden. De bliksem heeft ondertussen ook al een paar slachtoffers opgeëist. De maïs wordt nu heel goedkoop verkocht op de markt. Dat is goed voor vele mensen, maar niet voor de land-bouwers, want alles wordt duurder en duurder.
Voor ons zou het nu een rustigere tijd moeten zijn, maar ik merk er nog niet veel van. Het is vooral in deze tijd dat sommigen van ons op verlof gaan en dat bezoekers van België naar hier komen. De mundial beheerst nu het dagelijks gebeuren hier (Brazilië is nr. 1 voor de Haïtianen): als er een match op TV is en alle matchen worden uitgezonden, geeft men extra elektriciteit. Er wordt ook gewed op de ploegen; en verscheidene officiële ambtenaren zijn dan moeilijk te bereiken, maar men zou hen ge-makkelijk kunnen vinden op de plaatsen waar men TV geïnstalleerd heeft, waar men mits betaling de mundial kan volgen. Tot nu toe zag ik nog maar een gedeelte van een match: Holland tegen Mexico... en toen wist ik dat de Belgen naar huis mochten, maar ze hebben het toch niet slecht gedaan!
De staatsexamens moeten echter normaal doorgaan.... invloed op de leerlingen???
Sinds meer dan een jaar is er geen eerste minister en de overblijvende leden van de regering moeten de “lopende” zaken afhandelen. En iedereen heeft de mond vol dat men de eigenbelangen moet opof-feren voor het algemeen welzijn... maar verder zijn ze nog niet gekomen. Wachten! Dat er nu geen eerste minister is, wel dat is dan de reden dat de problemen geen oplossing kunnen krijgen nu.
In de eerste week van juli ga ik naar Port-au-Prince om gedurende 4 dagen een sessie van spirituali-teit te volgen (misschien geeft de mundial ook war spirit!). In augustus zijn er in ons bisdom verschil-lende pastorale sessies waar mensen van al de parochies naartoe komen; soms loop ik daar toch wel even binnen. In september hebben we onze jaarlijkse bijeenkomst van alle Scheutisten in Port-au-Prince en ik heb nog een retraite te begeleiden voor onze jonge confraters en ook dat vraagt wel wat voorbereiding.
De nieuwe bisschop van Hinche zal deze week wel officieel benoemd worden. Ik ken hem haast niet. Ook dat gebeuren zal niet ongemerkt kunnen voorbij gaan. Dus niet op reis dit jaar; we blijven thuis... en de boer ploegde verder... Ja, het is nu een paar dagen later. De nieuwe bisschop werd dan officieel benoemd, maar iedereen wist het eigenlijk al. Hij was hulpbisschop in Port-au-Prince. Ik ken hem per-soonlijk niet. Ik heb wel eens met hem geconcelebreerd voor de begrafenis van een zuster die hier in een naburige parochie gestorven was, maar in Port-au-Prince begraven werd. Ondertussen kreeg ik dan nog een werkske bij om mee te helpen voor het onthaal en de installatie van de derde bisschop van Hinche.
Veel langer ga ik het niet maken vandaag. Hopelijk hebt ge een mooie zomer... probeer er dan maar eens goed van te genieten.
Dat was het dan. Beste groetjes en tot de volgende keer.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 21 april 1998

Ondertussen is mijn “paasbrief’ zeker al toegekomen. Ook uw brief kwam verleden week bij mij toe in Hinche. DANK !
Ja, er waren dus heel wat overlijdens in Achterbroek. ‘t Is wel om er even stil bij te zijn, ik heb hen en hun families niet vergeten in mijn gebed tot de Heer, die dan toch de bron van alle leven is.
Ook blij te vernemen dat ge het project Haïti in de eucharistieviering in Achterbroek hebt kunnen be-lichten voor de mensen. Iemand schreef me dat het thema voor Broederlijk Delen “vrouwen troef” was. Ja, hoe dan ook, wordt Haïti gedragen door de vrouwen, hoewel ze nog steeds zo een kleine plaats krijgen in de gemeenschap en ook in de Kerk. De mensen kennen de waarde van de vrouw; een te-ken ervan is dat moederkensdag één van de grootste feesten van het jaar is, terwijl haast niemand weet dat vaderkensdag bestaat. Zowel in de staat alsook in de Kerk zijn de wetten ten voordele van de man, de vrouw heeft enkel maar verplichtingen, wordt uitgebuit en draagt de last van heel het ge-zin.... Het is misschien heel toevallig, maar onder de dokters die ik aanmoedigde en (voorlopig) aan-wierf voor het ziekenhuis in Hinche zijn 3 vrouwen: de oogarts, de kinderarts en waarschijnlijk deze week nog een internist... We zitten dus in de goede richting !!!
Sinds zondagavond ben ik in Port-au-Prince voor een vergadering over vorming voor de kandidaat-scheutisten (hun opleiding). Er zijn een paar confraters gekomen uit de provincies voor de regio van Amerika:
Dominicaanse Republiek, Brazilië, Mexico, Verenigde Staten, Guatemala en Haïti. We zijn met 15 voor deze bijeenkomst die 2 (!) weken duurt. De groep is heel internationaal! 5 Belgen, 1 Amerikaan, 3 Congolezen en 6 Filippinos... Het is een hele verrijking, een uitwisseling van mooie ervaringen, maar 2 weken “zitten” is toch lang voor mij. Verschillende culturen en leren leven met andere culturen blijft wel een steeds terugkomend probleem en men kan maar leren erin te groeien; wat goede wit volstaat echt niet...
Ik meldde je reeds dat de storting van De Brug goed is toegekomen en ik zond ook de paasbrief naar degenen die het bedrag vormden voor Haïti. Nogmaals dank voor uw meeleven met Haïti. Ja, ik weet dat er weer heel wat activiteiten op het programma van de Brug staan... Proficiat voor jullie inzet!
Ik hoop dat jullie ook wat kunnen genieten van lente en zomer. Ik ga ook proberen even uit te blazen na de vergadering, want het hele gebeuren met zijn deugddoende vieringen rond Pasen en de activi-teiten in het hospitaal hebben niet veel vrije tijd gegeven, maar het gaat..

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 29 september 1997

Een kort briefje uit Hinche... een klein teken van dank voor al wat ik met jullie mocht beleven geduren-de mijn verblijf in België.
Op 18 september vloog ik vanuit Zaventem naar Boston, de snelheid schommelde tussen do 700 en 850 km/uur en dat op een hoogte van 11.300 m. Buiten zou het -55 °C geweest zijn, maar we hadden wel 7.30 u nodig om de 5600 km af te leggen. In Boston wachtten een paar Haïtiaanse families me op en na een uurtje rijden met de auto konden we rustig wat bijpraten. Toen het bij jullie al 4 uur in de morgen was, vond ik het wel tijd om wat te gaan rusten. In Boston was het nog maar 10 uur ‘s avonds. De volgende dagen was er gelegenheid genoeg om Haïtianen te ontmoeten. Zij moeten hier hard knokken om het vol te houden. Terugkeren naar Haïti is haast onmogelijk, maar de meesten verlan-gen dat echt, al was het maar om daar te sterven en begraven te worden! In de moeilijkste en pijnlijk-ste omstandigheden zijn er zo prachtige tekenen van solidariteit, zowel in de families als in de kerk-gemeenschap. Zondagmiddag om 1 uur hebben ze eucharistieviering: sommigen komen dan juist van ‘t werk, anderen herbeginnen later. Het was een prachtige, deugddoende Haïtiaanse eucharistievie-ring.
Maandagmorgen om 5 uur was ik reeds in de vlieghaven: het zou een 3 uur lange vIucht worden naar Miami. Aan boord was even paniek toen een vrouw onwel werd: een hartpatiënt. Ze had ‘s morgens haar medicatie niet genomen. Even dacht men een landing te maken in New Caroline, moor we vlo-gen door naar Miami waar we onmiddellijk mochten landen... een paar dokters stonden te wachten om de zieke op te vangen.
In Miami moest ik enkel van vliegtuig veranderen... en het werd echt Haïtiaans; zoals in Haïti alle au-to’s, autobussen, vrachtwagens, boten overladen zijn, zo wil men dat ook doen op de vliegtuigen. Al wat te groot of te zwaar was moest afgegeven worden. Het werd een minder rustige vlucht van 1 u 45. In Port-au-Prince viel de warmte op ons bij het verlaten van het vliegtuig. Alles verliep vlot in de immi-gratie, en terwijl ik op mijn valiezen stond te wachten, kwam een confrater me reeds ophalen. Een-maal in ons provinciaal huis moest er heel wet bijgepraat worden... En het was ook tijd om me wat te verfrissen... van binnen en van buiten!
Ik bleef een paar dagen in de stad: bezoekjes, zaakjes regelen, aankopen doen.. en even weer wen-nen aan de Parel van de Antillen. Er wordt heel wat aan de wegen gewerkt.
Vrijdag vertrok ik naar Hinche. Om 6 uur was ik al met een paar Haïtianen op de baan in mijn zwaar beladen landrover. We zouden zeker een 5 uren nodig hebben voor een goede 100 km. Maar juist buiten de stad was de weg naar Hinche afgesloten door een volksbeweging. Er was geen andere keuze: het zou een reis worden van 350 km over Haïtiaanse wegen! Maar om 4 uur ‘s namiddags was ik thuis. Een blij weerzien. Een groep jongeren was juist bezig de liturgische viering van de H. Theresia, patrones van het hospitaal (1 oktober) in te oefenen. En juist na mijn aankomst kregen we een goede regenbui; misschien niet in Vlaanderen, maar in Haïti is het een teken van zegen!
Vrijdag, zaterdag,... wat uitpakken, terug in het dagelijkse leven stappen, bezoekjes ontvangen en naar vele nieuwtjes luisteren. Deze twee wil ik wel kwijt nu: de uitslagen van de staatsexamens voor ‘rheta’ en ‘philo’ zijn nooit zo laag geweest in Haïti, maar ons college behoort nu echt tot het allerbeste van het land. Meer nog, niemand is uitgesloten voor de tweede zittijd!
In Layayo, een buitenpost van de parochie van Hinche, waar ik regelmatig naartoe ga, startten ze zelf het catechetisch jaar: enorm veel kandidaten die wekelijks en dat gedurende 2 jaar, de voorbereiding op de eerste communie volgen.
Dat volstaat voor vandaag.
Nogmaals HARTELIJK DANK en tot schrijvens.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 25 december 1996

Een week geleden mocht ik reeds uw brief van 1 december ontvangen met alle goede wensen en nieuws. Ondertussen hebt ge zeker ook al mijn kerst- -en nieuwjaarsbrief ontvangen.
Het is nu kerstnamiddag, bijna halfzes, bijna donker. Verleden nacht was ik in Layaye waar we rond 18.30 u. met de kerstwake begonnen: Haïtiaanse kerstmuziek en dia’s. Daarna hadden we 15 groe-pen met een adventslied en een kerstlied.
Gewoonlijk worden we gestoord door mensen die voor hun plezier komen maar de mensen in de kerk hadden zich echt klaar gemaakt voor de muzikale kerstwake. Toch moet ik nog meer afwisseling zoe-ken: afwisselend samenzang en onderbreken met dia’s; in ieder geval het was meer voor HEN en ze deden het ! Om half 12 ben ik met de nachtmis begonnen, om één uur waren we klaar.
De mensen trokken in groepen, bij maneschijn, naar hun streek. Ik begon alles nog in te pakken en iets voor 3 uur was ik terug thuis in Hinche... alles wat op zijn plaats gezet, naar een cassette geluis-terd met Vlaamse kerstliederen en rond half 4 wat gaan rusten.
Om 7 uur stonden de mensen al aan de deur; om 8 uur had ik een zeer stemmige en goed verzorgde eucharistieviering in het hospitaal.
De laatste dagen is het hier ‘s morgens heel koud (15 °). Deze middag kregen we een regenbui, dat is uitzonderlijk voor deze tijd.
Ik probeer eind mei of in juni naar België te komen.
Ik heb deze dagen veel aan jullie moeten denken: het is alweer een jaar geleden dat we in “blijde ver-wachting” leefden voor het bezoek aan Haïti.
Hartelijke groeten en wensen aan de ganse familie.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Washington - 14 augustus 1996

Ik vermoed dat het verlof al tot het verleden behoort. Hopelijk hebt ge er volop van kunnen genieten. Met mij gaat het goed.
Op 1 juli vertrok ik naar Amerika en morgen vertrek ik terug naar Haïti. Eigenlijk was het gepland voor 20 augustus, maar een Belgische dokter wil 2 weken komen werken in het hospitaal van Hinche en zo vertrek ik morgen naar Port-au-Prince en misschien vrijdag met de dokter en zijn vrouw naar Hinche.
Mijn verblijf in Amerika is een buitengewone positieve ervaring geworden. Het was een missieanima-tie, voor mij vanuit Haïti, gedurende 6 weekends, maar elk weekend op een andere plaats. De eerste 3 weken was ik samen met een Filippijnse Scheutist en eén van Hongkong. De verplaatsing gebeurde samen en zo trokken we door Amerika, zelfs langs Atlanta (stadion ligt vlak naast een armenwijk). Voor Amerika past maar één woord BIG - GROOT!
Mijn ervaring lag op de eerste plaats bij de parochiepastoor en vele families en 3 jongerenkampen. Wat me trof was hoe de Amerikanen echt godsdienstige mensen zijn. God heeft een grote plaats in hun leven. Zij hebben hun relatie met God zeker niet verbroken. Er zijn daar vele tekenen van: manier van zich uit te drukken; de bijbel vindt ge op elke plaats waar ge moet overnachten, in politieke toe-spraken is God niet vervreemd; luister naar radio en bekijk TV. : het godsdienstige element wordt ze-ker geëerbiedigd.
In een kleine gemeente (7000 mensen) kunt ge 40 kerkgemeenschappen vinden; iedereen behoort tot een kerkgemeenschap, waar ze hun geloof beleven volgens hun overtuiging. In Amerika bestaan de kerkgemeenschappen uit een verzameling van families, geen afzonderlijke personen. De familie blijft de eerste gemeenschap; deze gemeenschap beschouwt zich als kerk en beleeft dat. Prachtig! Ze nemen hun verantwoordelijkheid en “zijn” de kerk ! Ge hebt er de parochieraad, verschillende comités van liturgie, sociale diensten, financieel beheer, godsdienstvorming...
Het is heel normaal veel jonge families in de vieringen te hebben. De kerk is hun zaak, en waar ge iets voor moet doen, dat heeft waarde, ge zijt erbij betrokken en dat schept interesse.
Noteer ook dat de katholieke kerk een zeer kleine minderheid is, en men moet er dus iets voor doen: op vele plaatsen bestaat een oecumenische geest. Ik mocht verschillende verantwoordelijken van an-dere kerkgemeenschappen ontmoeten. Driemaal was ik op een jeugdkamp: prachtig.
Voor mijn vertrek naar Amerika hoorde ik dat pater Jef Claessens stervende was. Ik bezocht hem nog in de kliniek en ontmoette Leo Claessens en zijn vader Louis. Pater Jef is de volgende dag overleden.
Groetjes en tot schrijfs.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 22 juni 1996

Uw brief van 8 mei kwam reeds toe op 17 mei en ik moet u niet vertellen dat die meer dan welgeko-men was. Dank!
De Brug kwam hier ook dezelfde dag toe; daarmee had ik het laatste nieuws van het ontbijt aan bed... formidabel!
Tegen het jaar 2000 zult ge de 2000 al lang voorbij zijn. Ik kan me best voorstellen dat zoiets heel wat activiteiten meebrengt, die hele voorbereiding.. en dan dat ganse weekend (geen vrij-weekend) met heel veel leven in de brouwerij.. waar heel veel mensen echt deugd aan beleefd hebben. Daar twijfel ik niet aan.
Proficiat voor jullie inzet.
En ja, dit jaar zijn we reeds aan het 20ste... een generatie. Soms is het goed om eens even achterom te kijken en we mogen dan meer dan dankbaar zijn voor al het goede dat we mochten doen en die mooie ervaringen.. misschien wat bijsturen en zo kunnen we weer vooruit.
Ik las ook dat het aantal projecten elk jaar stijgt. Sinds jaren heeft Haïti de hulp van de Brug mogen ontvangen; dank en nog eens dank. Noden zullen er steeds zijn en hulp is steeds welgekomen... dat is waar voor Haïti, op de plaatsen waar ge reeds helpt en nog op andere plaatsen.
Het zal waarschijnlijk moeilijk zijn om nog een brief te sturen voor eind augustus. Voor Hinche moet ik in hetzelfde project blijven: steeds zijn er te veel jongeren die hulp nodig hebben om een zekere vor-ming te krijgen. Ik heb nog geen oplossing voor het aanvullend loon voor de persoon die de oogarts helpt... dat is het project dat ik ook blijf voorstellen, als dat mogelijk is.
Wat nieuws over Haïti? We hebben dit jaar een zeer mooi regenseizoen tot op heden: regelmatig re-gen maar geen overdreven stortregens die zoveel schade aanrichten. Er is al wat nieuwe mals, maar niet iedereen durfde planten in het begin van het regenseizoen of had de middelen niet om dat te doen.
Zowel Aristide als Preval waren in België begin juni. Kwam er iets van in het nieuws? - Het was tijd dat Aristide plaats maakte voor Preval, die het heel goed schijnt aan te pakken. Maar alles staat nog in zijn kinderschoenen, zeer kwetsbaar; de grote opgaven blijven: economie en veiligheid.
Ook in het hospitaal kregen we versterking: een jonge chirurg en een kinderarts. Meer dan welgeko-men.
Op 1 juli vertrek ik naar Amerika, waar ik gedurende zes weken ‘mission appeals’ moet preken. Ik weet nog niet juist waar. Op 20 augustus ben ik terug in Haïti. Het is goed om er eens even tussenuit te zijn.
Ik hoop ook dat je echt van je verlof mag genieten en doe nog graag de groetjes aan de ganse familie.
Beste wensen.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 20 maart 1996

Dat wachten op de klokken van Rome met die paaseieren, dat behoort niet tot de Haïtiaanse cultuur. Zij hebben hun eigen verwachtingen: een bordje eten, geld voor geneesmiddelen en school, wat meer rechtvaardigheid. Toch doen ze enorme inspanningen om op hun paasbest te zijn (die arme kleren liggen ook hen niet), en dat bij gelegenheid van doopvieringen (soms meer dan honderd gedurende één viering), eerste communiefeesten (inde kerk en dat na 2 jaar catechese)... en dan de liturgische vieringen in de kerk! Ja, dat godsvolk dat uitgenodigd werd om dat vreemde land te verlaten en terug naar huis te gaan, spreekt de mensen hier erg aan.
Maar die “slavernij” verlaten, loslaten en op weggaan is geen gemakkelijke opgave... maar er is toch iets dat hen aanspoort om toch eens echt te leven... Ja, leven is toch zo belangrijk, en zij kunnen ge-nieten van het leven, ook in de moeilijkste omstandigheden.
Gisteren waren de Scheutisten van de streek hier hij mij voor de maandelijkse bijeenkomst (en verde-re bezinning over rechtvaardigheid en vrede.
Het is haast ongelooflijk hoe de toestand van onrechtvaardigheid vergroeid is met hun manier van le-ven sinds jaren. Onze vraag is natuurlijk: in welke richting of wat kunnen wij als kerk concreet doen vandaag om die verlangde vrede gestalte te geven, en dat in een staat die zijn verantwoordelijkheid niet neemt of niet kan opnemen. En onbewust keert men gemakkelijk terug naar die oudere wegen; de geschiedenis herhaalt zich!
De nieuwe president geelt hoop. Hij blijft niet in zijn paleis zitten... hij gaat naar het veld. Hij is een landbouwkundige en daarom was hij ook een tijd in België.
Hij ging reeds naar de Dominicaanse Republiek om de betrekkingen met onze gebuur wat te verbete-ren. Sinds gisleren is hij in Washington, Voor zijn vertrek verklaarde hij dat Haïti haast bankroet is. Ook Clinton kan dat bezoekske goed gebruiken voor zijn herverkiezing in november; Haïti was belang-rijk in zijn buitenlandse politiek. En dan de Wereldbank die de les wit spellen over privatisering in Haïti.
Preval is ook uitgenodigd in Canada: er bestaan goede betrekkingen tussen deze twee landen en ze hebben nu de leiding over de blauwhelmen. De veiligheidsraad gaf 4 maanden bij in plaats van 6. China is kwaad omdat Haïti en Taiwan bij mekaar aanleunen. En inderdaad, de nieuwe nationale Haï-tiaanse politie is jong en onervaren! De oude ratten leven nog.
Verschillende reacties op mijn nieuwjaarsbrief (kwam op sommige plaatsen pas in februari toe) waren dikwijls in deze zin: echt blij eindelijk wat positieve klanken te horen, maar het kan zeker ook niet van vandaag op morgen veranderen! En dat is werkelijk zo, we kunnen zo wel van ondervinding spreken; wat men sinds jaren gewoon is te doen, wel, dat verandert men zo maar niet in een handomdraai.
Maar toch geloof ik ook dat elke stap, hoe klein of hoe groot ook, naar meer rechtvaardigheid, meer eerbied voor de mens, een bevrijding betekent, echt Pasen is.
Ja, een sterke overtuiging, iets waar je echt in gelooft, kan nog steeds bergen verzetten... en als ge het er echt voor over hebt, dan is het mogelijk. Iedereen heeft zeker van die ervaringen.
Meer leven! Hoe meer rechtvaardigheid, hoe meer vrede! En iedereen kan er iets aan doen
Zalig Paasfeest
Hartelijke groetjes, en weer of geen weer, een brief is steeds welkom

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 18 maart 1996

Maandagavond rond 6 uur, het is nog niet helemaal donker en ik kan nog buiten zitten om dit briefje te schrijven. Ja, de dagen lengen.
Hoe is het met jullie? Hopelijk alles wel!
Op de kalender las ik ‘dooimaand’ en nu lees ik ‘buienmaand’. Ik hoop dat er ook een beetje lente bij-komt. Naar het schijnt hebt ge een winter gehad die kan tellen, Hier is het de laatste tijd ook speciaal weer: verleden week koud en regen. Dat zijn we echt niet gewoon. Nu is het terug zon. Dat was zeker de overgang van winter naar zomer. Nu gaan we stilaan naar het regenseizoen en de mensen kunnen hun velden beginnen klaarmaken Morgen krijg ik bezoek van de Scheutisten van de streek. De maan-delijkse bijeenkomst is bij mij. Het zal vooral gaan over rechtvaardigheid en vrede. Ondertussen ben ik ook al ver klaar met de voorbereidingen van de Goede Week. Elke zondag gedurende de vasten was ik in Layaye, behalve gisteren (er was recollectie voor al de religieuzen van de streek). Het is niet altijd gemakkelijk die vieringen klaar te maken van op afstand en toch moeten ze het mee opbouwen. Nu zondag kunnen de rollen definitief verdeeld worden; de liederen vanaf Palmzondag tot en met Pasen zijn gestencild. Ik hoop dat we er allemaal veel deugd aan beleven.
Gisteren ontving ik ook de stortingen van de Brug.
HARTELIJK DANK AAN ALLE MENSEN VANDE BRUG.
Ik wens jullie reeds een zalig Paasfeest maar mijn paasbrief volgt nog. Beste groetjes.
Heel waarschijnlijk zal ik voor 6 weken naar Amerika gaan. De provincie hier moet iemand sturen om missieanimatie te doen in 6 verschillende plaatsen en dat gedurende 6 opeenvolgende weekends. Normaal zou ik dan moeten beginnen op het eerste weekend van juli. Als het helemaal vast staat, dan laat ik het nog wet weten.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 18 februari 1996

Dank voor die lange, maar vooral warme brief die ik mocht ontvangen. Het is zondagmorgen 9 uur, tamelijk fris. Gisteren begonnen we de dag met motregen; dat gebeurt maar een paar keer per jaar. Voor de mensen is het een goed teken: als het regent op carnaval, dan krijgen we een “vette” vasten. De dag voor Aswoensdag noemt ment hier mardigra. Woensdag hebben we hier een speciale viering in het hospitaal, bij het begin van de vasten. In Layaye zullen we dat zondag doen.
Zodra de steungelden van de Brug toekomen laat ik het zeker weten. De kalenders die je meegaf met Hugo Triest heb ik gekregen.
Deze week wordt het tamelijk druk. De oogarts komt, maar er zal ook een Amerikaans dokter komen om samen consultaties en een paar oogoperaties te doen. Dinsdag hebben we dan onze recollectie voor de Scheutisten; in maart zal het bij mij zijn in Hinche en het thema van de dag zal zijn: “Kerk en rechtvaardigheid vandaag”.
Omdat ik weer regelmatig pijn heb aan de nieren, raadde men mij aan om een radiografie te laten ma-ken... een andere niersteen. De dokter stelde een regelmatige controle voor om infectie te vermijden.
Ik hoorde op de radio ook dat het weer nog niet zo schitterend is, smeltende sneeuw en hevige ruk-winden. In Hinche is er muziek en carnaval in de straten. Ze proberen hun miserie een paar dagen weg te vieren. Vanuit Hinche stuur ik je echte, oprecht warme groetjes en wensen Tot schrijvens.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 29 januari 1996

In december, januari en februari kan het hier ‘s morgens echt fris zijn. Een paar zondagen geleden was het de ganse dag koud, het moet zo’ rond de 18° geweest zijn. Maar gisteren hoorde ik op radio Vlaanderen Internationaal dat het sneeuwde en vroor in België. Hopelijk hebt ge daar ook van kunnen genieten. . .
Het grote gebeuren van de laatste periode was voor mij natuurlijk het onvergetelijk bezoek van Berna-dette, Guy, Leo en Agnes. Het viel juist in de feestperiode tussen Kerstniis en Driekoningen,’ een tijd dat alle activiteiten hier stilliggen.
Bij hun aankomst in Port au Prince duurde het wel een uur en half vooraleer ze door de immigratie waren en dat ze hun valiezen gevonden hadden. Sinds een jaar probeert men iets te doen aan de vei-ligheid in de vlieghaven en daarom moest ik buiten op de parking wachten. We zagen ‘Haïti by night’ en kwamen goed toe in ons provinciaal huis. ‘s Anderendaags een eerste contact met de stad Port au Prince. We konden niet ver rijden want er was geen diesel te koop. De volgende morgen konden we toch een paar gallonnekes diesel vinden en zo reden we naar ‘Cité Soleil’, een echte volkswijk waar ik vroeger regelmatig een Vlaamse lekenhelpster bezocht. De laatste tijd spreekt men daar van “l’armée rouge”, een gewapende bende die zelfs de politie soms overviel. De naam “Cité Soleil” komt van “Ra-dio Soleil” die zoveel bijdroeg om een einde te maken aan de macht van Duvalier.
Het bezoek in de Cité verliep rustig maar toen we de nationale baan terug wilden oprijden en ik met mijn linkerhand teken gaf, rukte een jonge kerel mijn armbandhorloge af. Ook mijn ‘leesbril (uit mijn bovenzak van mijn hemd) en mijn pet was ik plots kwijt. Minstens 6 jongeren sloegen op de vensters van de landrover. De politie regelde het verkeer op een paar meters afstand, maar men durfde zeker niets doen. Gelukkig konden we onmiddellijk verder rijden en waren we bevrijd... een ervaring rijker, maar ik voelde me wel wat bedrogen en ik heb vraagtekens over de veiligheid ‘morgen’ in dit landje hier…
Ook in Hinche, in het huis naast mij, bij de zusters trachtte men een paar weken geleden in te breken.
De volgende week verbleven we in Hinche en dan hebben we van daaruit veel kunnen bekijken en be-leven... ogen en oren de kost geven. Alle ervaring beschrijven in onmogelijk... daar zijn geen woorden voor.
Als laatste bezochten we LAYAYA, ± 9 km van Hinche, het is een buitenpost waar ik een paar keer per jaar kom en waar ik ook Kerstmis ‘95 vieren van 6 uur ‘s avonds tot bijna 2 uur ‘s nachts. Na het bezoek uit België begon weer het normale leven. Op donderdag 11 januari was ik al op de baan voor 5 uur ‘s morgens : op weg naar Hinche met de oogarts. Ik wilde vroeger vertrekken maar vrienden vonden hel niet veilig genoeg.
Op maandagavond 15 januari begon de retraite die: ik moest leiden en waarover ik reeds in mijn vorig briefje schreef. Dat. is heel goed meegevallen... ecu nieuwe ervaring.
Aristide is nu ook getrouwd. Hij was al getrouwd met het Haïtiaanse volk en nu ook met Medred. Er is natuurlijk heel wat gepraat over dat huwelijk. Maar waarom?. De kerkelijke wetten werden geëerbie-digd en zo werd het een “eenvoudig” huwelijk bij Aristide thuis “avecl a bénédiction de l’eglise”.
Preval wordt op 7 februari aangesteld als nieuwe president. Aristide was meer een charismatische persoon, terwijl Preval zeker meer concreter zal handelen. Preval studeerde landbouwkunde in België nl. in Gembloux. Ik denk dat Preval een goede keuze is, maar het wordt zeker een moeilijke opgave... veiligheid en economie!
De vasten staat voor de deur, de lente is op komst en zo zijn we op weg naar Pasen. Ja, we zijn op weg met een beetje geloof, hoop en liefde en dat geeft ons kracht om verder te gaan langs moeilijke paden, maar we kijken uit naar betere tijden, steeds een stukje verrijzenis.
Ook dat wens ik jullie van harte! Tot schrijvens

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 11 januari 1996

Schone liedjes duren niet lang, maar ze blijven wel eeuwig mooi!I
Het is nu bijna middag hier, dus in België 6 uur in de namiddag, ik veronderstel dat ge al thuis zijt in’t Witgoor. Ik vond het wel spijtig dat ik niet mee binnen mocht in de vlieghaven - een paar maanden geleden was dat wel mogelijk, maar dat schijnt nu veranderd te zijn. Ik vond de landrover wel een beetje leeg toen ik terug naar Mon rêve reed... maar anderzijds heeft uw blij hier-zijn me zeer veel kracht gegeven om me niet alleen te voelen. Geloof me echt, ik denk dat ge echt niet kunt vermoeden hoe ik naar uw bezoek heb uitgekeken en uw eenvoudig hier-zijn, thuis-zijn hier zal ik nooit kunnen vergeten... Het is voor mij meer da 100 % meegevallen en ge weet het: ge zijt hier steeds thuis. DANK.
De vakantie is hier voorbij... de mensen vielen haast als muggen op onze Myriam, de oogarts, heeft vele consultaties, ook voor de oor-, neus- e keelproblemen. .En DANK, DANK, DANK voor al die bril-len die je meebracht.
Bij mij komen ze aanhoudend voor fotokopies en ik heb al! mogen luisteren, naar heel wat problemen. Leerlingen blijven komen om hun papieren in orde te brengen; men vertelt me dat alle leerlingen terug op school zijn, de wagen is terug aan ‘t rollen. Of het gemakkelijk gaat. Weet ik niet; in Creools zegt men “apre fet Ia, tanbou a lou” (na het feest is de slag van de tambour zwaar). -
De volgende dagen zal ik me heel speciaal bezighouden met het’ voorbereiden van de retraite voor al de priesters van het bisdom. Het zal voor mij een nieuwe ervaring zijn, het is de eerste keer dat ik dat ga doen. Ik heb er wel wat schrik van; ik heb het al 2 maal geweigerd, maar deze keer heb ik het toch aanvaard. In het bisdom zijn we nu met zo’n dertigtal. Ik ben haast klaar met de voorbereiding en de Heilige Geest moet dan zijn werk maar doen. Eigenlijk was de retraite vroeger gepland, maar toen de bisschop vroeg deze retraite te leiden vertelde ik hem: ‘als ge wilt dat ik deze retraite begeleid, dan zal het moeten gebeuren na het bezoek vanuit België’.
Ja, Bernadette, uw bezoek was een kerst- en nieuwjaarsgeschenk, een uitdrukking van Gods liefde.
DANK-DANK-DANK
Allerhartelijkste groeten en tot schrijfs.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 12 november 1995

Uw brief kwam hier zeer goed toe. Wat de projectaanvraag voor de Brug betreft kan ik u het volgende melden: er is hier gedurende één jaar inderdaad een dringende nood aan aanvullend loon voor de persoon die de oogarts helpt. Dat loon bedraagt 500 US$ voor het ganse jaar. De rest wil ik graag ge-bruiken om verschillende jongeren gedeeltelijk te helpen bij het betalen van hun studies want het le-ven wordt duurder en duurder.
Ik heb nog wel een andere vraag moest ge brilmonturen kunnen vinden?.. misschien in België uit de mode. Hoe meer, hoe beter voor ons. Misschien kunt ge ook brillen (met glazen) inzamelen en hulp vragen in organisaties en in de parochies. De oogarts die ik hier heb kan de sterkte van de bril ge-makkelijk aflezen.
Ge moogt ze naar het Missiehuis van Scheut brengen... Hoeveel? We kunnen die met honderden of duizenden gebruiken. In Scheut vertrekt er soms wei een container naar Haïti.
En voor de reis naar Haïti prachtig dat ge kunt komen. Welgekomen:
Ik kijk er echt naar uit! Laat me zo vlug mogelijk weten wanneer ge toekomt in Port-au-Prince. Ge zijt echt verwacht.
Nota van de correspondente: brilmonturen en brillen mogen altijd binnengebracht worden bij Berna-dette Van Looveren, Witgoorsebaan 69 Achterbroek.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 20 oktober 1995

Een paar woordjes vandaag... ik heb een paar weken geleden “De Brug” ontvangen met uw inleidend woordje. Goed! Ik las ook dat ge de homilie gehouden hebt bij ‘de dag van De Brug’ in Achterbroek.. en de omhaling was ook goed.
Hier zijn we bijna aan het einde van het regenseizoen. Eigenlijk hebben we dit jaar niet veel regen ge-had; dat is zeker niet al te goed, want de meeste mensen moeten leven van het stukje land dat ze bewerken.
Het nieuwe schooljaar is herbegonnen. De uitslagen van verleden schooljaar waren zeer goed in ver-gelijking met de andere scholen. In filosofie lukten 31 op 43 leerlingen en in ‘rheto’ 22 op 40. Dit jaar waren de testen zeer goed georganiseerd! Ook dat is een vooruitgang.
Beste groeten.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 22 augustus 1995

Ik geloof dat ik u eerder schreef dat er gemeentelijke en parlementaire verkiezingen moesten zijn. Dat is een paar maanden geleden begonnen. Over ‘t algemeen is dat toen rustig en tamelijk goed verlopen, tenzij op een paar plaatsen. Men heeft dan de verkiezingen op verschillende plaatsen moeten overdoen. Verschillende partijen vochten om de verkiezingen over het ganse land ongeldig te verklaren.. ja, sommige mensen hebben nooit geleerd te verliezen en dan zijn ze ontzettend kwaad.
Deze morgen pas is het resultaat bekent voor het ganse land: de groep van Aristide haalt het op één been... op alle vlakken.
Nu moet er nog een tweede toer komen Voor kamer en senaat waar de kandidaten geen 50 % van de stemmen gehaald hebben. Vermoedelijk gebeurt dat in september en dan moeten ze doorwerken want in febrari heeft Aristjde gedaan.
Met mij gaat het tamelijk goed. Het is echt een druk jaar geweest, eigenlijk te druk. Hopelijk zal sep-tember wat rustiger zijn want in oktober begint hier eigenlijk het nieuwe jaar.
Ik ben ook 2 weken in Washington geweest en heb daar toevallig Leon Van Loon ontmoet.
Hierbij ga ik het vandaag laten.
Beste groetjes en over een paar weken volgt er hopelijk wat meer nieuws.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 28 maart 1995

Uw brief heb ik zeer goed ontvangen! Dat heeft me heel veel plezier gedaan. Dank
Ja, het overlijden van nonkel Fons heeft me verrast. Zeker heel moeilijke dagen voor Lieza en de fa-milie. Ik stuurde een briefje naar hen.
Verleden zondag hadden we in Hinche 4 diakenwijdingen het was een mooie viering; het was wel een viering van meer dan 3 uren, maar zeer aangenaam.
Ja, de stortingen kwamen wel Iaat toe... ik stuurde ook een brief naar allen die stortten voor Haïti.
Ook ik wil inschrijven voor ‘Ontbijt-aan-bed”.. in Hinche, maar dan moet ge wel heel vroeg komen want ik sta ‘s morgens altijd heel vroeg op!
Zalig Paasfeest, vrede, vreugde... LEVEN

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 13 februari 1995

Hoe is het met jullie? Hopelijk niet teveel last gehad van de overstromingen. De Amerikaanse zender gaf dagelijks nieuws over de rampen in Frankrijk, Duitsland, België en Nederland. Hopelijk is dat weeral voorbij en ik vermoed dat ge niet veel sneeuw gezien hebt.
Hartelijk dank voor uw brief. Ge weet dat doet altijd veel plezier. Dank ook voor de stortingen van de Brug, maar die zijn nog niet toegekomen. Sinds november 94 kwamen er geen overschrijvingen toe vanuit Scheut, voor geen enkele confrater. Ik weet dat er een paar veranderingen moesten gebeuren in Scheut, maar wees gerust, dat komt wel in orde.
En in ‘t kort hoop ik nog een briefje te schrijven. Beste groeten en wensen

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - november 1994

Dank voor uw brief die ik ook zeer goed ontvangen heb. Het heeft me veel plezier gedaan.
In mijn vorige brief schreef ik u reeds over de terugkomst van de president. In Haïti is altles mogelijk en het was een fantastische beleving. Zondagmorgen was het bijzonder stil over de ganse stad.
“Dat is al jaren geleden dat ik zo goed geslapen het)” vertelde me iemand. Maar zowel ‘s zondags als ‘s maandags (een nationale feestdag) deed men verder met de vuilnishopen weg te halen in de stad. En ook bleef het volk heel waakzaam; de nieuwe voorlopige baas van het leger ging ‘s avonds op be-zoek bij de president en onmiddellijk was er paniek in de stad, want deze zou een aanslag plegen op het leven van de president.
Op maandag vertrok ik dan naar Hinche na eerst wat aankopen gedaan te hebben. Officieel was het embargo toen al opgeheven, maar het zal nog wel even duren vooraleer alles normaler wordt. Het was wel even terug wennen aan mijn krakende landrover en aan de modderpoelen en uitgespoelde wegen gedurende het regenseizoen,... een vrachtwagen versperde ook onze weg gedurende meer dan een uur, maar langzaam reden we toch verder richting Hinche; eigenlijk is het maar een goede 120 km, maar we hadden er wel 7uren voor nodig.
Alhoewel ik langs een protestantse dominee een berichtje gestuurd had dat ik maandagnamiddag in Hinche zou toekomen, wel die brief was nooit toegekomen; maar de verrassing en vreugde was des te groter en spontaner. Ik weet niet wie het gelukkigst was. Er moest te veel verteld worden, maar dat zou dan best de volgende dagen gebeuren. Vermits ik zo laat en onverwacht thuis kwam, stuurden sommige mensen vlug wat koffie en dan naar mijn huis, want na zo’n lange reis was dat wel nodig, meenden ze.
De volgende morgen heb ik dan wel moeten luisteren: het was allemaal zo veranderd sinds april.
Ja, zeer grote miserie maar hoopvoller. Voor de arme, eenvoudige mensen is deze vriendelijke bezet-ting een bevrijding... en voor de rijken echter een schaamte. Maar de laatsten geven zich nog niet he-lemaal over.., en vieren soms nog feest tot ‘s morgens op sommige plaatsen op de buiten, zo wordt me verteld. In Port - au - Prince werd op het kerkhof een doodkist met wapens ontdekt.
Ja, sinds lang hadden ze me verwacht en er moeten heel wat geruchten geweest zijn dat ik reeds in de Dominicaanse Republiek was. Ze hadden echter gehoopt dat ik op 1 oktober bij hen zou geweest zijn voor het feest van het hospitaal (H.Theresia).
En het is juist gedurende die eucharistieviering, op het moment van de consecratie, dat de Amerika-nen in Hinche landden, hier juist voor het hospitaal. Dat heb ik al dikwijls moeten horen. Om me te la-ten delen in de viering, hadden ze alles opgenomen op cassette! Welke fijngevoeligheid! Nu morgen willen ze het nog eens her-vieren.
Ondertussen is het ook zo een beetje kijken hoe het allemaal draait.
Het embargo heeft de mensen diep gekwetst. Heel wat mensen en kinderen stierven de laatste 6 maanden. Men zou ook kunnen zeggen dat het hospitaal erg ziek is en een goede behandeling nodig heeft. Gisteren stuurde ik mijn auto naar Port-au-Prince, zodat de dokter vandaag hier toekomt om de twee volgende dagen consultaties te doen.
Ook kreeg ik de resultaten van de 2 uitgangsjaren van ons College - Klein Seminarie in handen... zeer goede uitslagen bij het staatsexamen. Bij de eerste zittijd voor filosofie lukten 31 op de 33 leerlingen; en in retorica 37 op 41! De uitslagen van de tweede zittijd zijn nog niet binnen. Dit schooljaar start met één maand vertraging. Dank dat ge het project jongeren een kans geeft om verder te studeren en dat ge de opleiding van leerkrachten hebt voorgedragen bij de Brug.
En nu hebben we ‘s avonds licht vanaf 7 u tot 10 u. Ook dat is al veel beter. Wel zijn er sinds maan-den problemen met de waterleiding, maar ook dat krijgt wel een oplossing. De blanken (= de Ameri-kaanse soldaten) zijn al gaan kijken, vertelden de mensen me. Toch mag men ook geen geest van af-hankelijkheid scheppen...
Het is mogelijk dat de maanden november en december wat onrustiger zuilen zijn. Er moeten inder-daad onmiddellijk gemeente- en parlementaire verkiezingen gebeuren. Gelukkig zullen ze kunnen ge-beuren onder een wettige regering en is er hoop op vrije verkiezingen... Hoop voor de toekomst. An-derzijds is de veiligheid (vooral in het binnenland) nog niet verzekerd. Maar ook vanuit de Verenigde Naties stuurt men aan op een verdere ontwapening.
Ook met de Kerkgemeenschap van Layaye zullen we moeten samenkomen om te zien wat nu haal-baar en wenselijk is in deze nieuwe situatie om ons Kerk-zijn te beleven. Ik denk en hoop dat de ba-sisgemeenschappen terug zullen kunnen functioneren... want daar is hun dagelijks leven, daar heb-ben de mensen hun inbreng... ja, ook vorming aan de basis. Er zal wel wat schrik moeten overwonnen worden en hopelijk leert men veel uit deze voorbije crisis.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 15 oktober 1994

Eindelijk terug in de “Parel van de Antillen’. Het terugkeren naar Haïti was werkelijk een moeilijke be-valling.
Na een deugddoend verlof van 3 maanden in de Kempen, kregen we de andere zijde van de medaille te zien. Eind juli verliet het laatste vliegtuig Haïti en alle luchtverbindingen werden stop gezet.... voor een onbepaalde tijd. Toch wilden we proberen langs de Dominicaanse Republiek in Haïti te geraken en tot 4 maal toe moest ons reisticket veranderd worden. Het afscheid nemen begon een ongelooflijk vervelend spelletje te worden. Hoop doet echter leven. In die situatie kon ik me goed vereenzelvigen met de verwachtingen van de mensen hier op een stukje verlossing. Ja, men kan enkel maar wachten en blijven wachten als iets echt belangrijk is. Zo werd mijn vertrek toch vastgesteld op dinsdag 4 okto-ber. Maar na 4 uren wachten in Zaventem zou het dan toch nog woensdag 5 oktober worden voor-aleer ik naar Washington kon vliegen op weg naar Haïti, zonder te weten wanneer we daar werkelijk zouden aankomen. Ik had dus ruim de tijd om een 10 uren lange treinreis te maken naar Boston (het vliegtuig vond ik veel te duur). Daar kan ik vele Haïtianen van Hinche ontmoeten. Het deed ons alle-maal deugd. Zaterdag, vroeg in de morgen, kwamen ze me al vertellen dat America Airlines zijn vluch-ten zou hernemen op woensdag 12 oktober. Onmiddellijk telefoneerde ik naar Washington om mijn ticket in orde te brengen vanuit New York. De Haïtiaanse pastoor in Boston vroeg me voor te gaan in een goed geanimeerde eucharistieviering op zondag. De viering begon orn 1 uur en om 2u30 konden we zeggen “dit is het einde en in vreugde gaan we nu naar huis”, Het was allemaal weer zo goed ge-weest; de viering had nog langer mogen duren en we bleven nog wat napraten.
Donderdag 13 oktober was Jan eindelijk ‘de dag die God ons gaf”; laten we de Hleer prijzen en dank-zeggen. Het verliep allemaal heel vlot. We hadden dus een plaatsje op de tweede vlucht naar Haïti. Er waren heel veel reporters op het vliegtuig en ook heel wat Haïtianen die terug naar huis konden vliegen... en op handengeklap landden we om 3u15 (8u15 bij u ‘s avonds) in Port-au-Prince. Onmid-dellijk zag ik reeds van die Amerikaanse soldaatjes, die ik tot toen slechts op foto’s gezien had, nu in levende lijve. De hitte (33 C°) viel op ons toen we het vliegtuig mochten verlaten en er waren vele te-kenen van “bezetting”, maar het gaf ook een gevoel van bescherming en bevrijding.
Haast iedereen had een glimlach op zijn gezicht. Alles verliep heel vlot en vriendelijk in de immigratie en buiten stonden een paar confraters en Haïtiaanse vrienden op ons te wachten.
Niet te vergeten! Eindelijk!
Het was ook een hele verandering… een groot legerkamp (tenten – jeeps – tanks – prikkeldraad) aan de vlieghaven… en overal waren de mensen de straten aan het schoonvegen en aan ’t verven en ze brachten versieringen aan, want zaterdag zou hun president terugkeren. Iemand maakte me de op-merking “Kijk, er is geen enkele uitdrukking van wrok en haat in de opschriften”. In feite is de echte voorbereiding pas op gang gekomen toen de baas van het leger, Cedras, zijn macht neergelegd heeft en er toch een land gevonden werd dat hem wilde aanvaarden, nl. Panama.
Gisteravond was er echte feeststemming in de stad: blije mensen, eenvoudig proper versierde straten, de mensen hadden hun beste kleren aangetrokken... kermisstemming.
Deze morgen maakte ik een kleine wandeling in de stad.. vele mensen gingen naar de kerk.
Ja, straks komt hun president terug en ik ben er zeker van dat het deze avond ook een fantastische eucharistieviering zal worden. Er zijn redenen genoeg om vandaag te danken... want de Grote Baas heeft toch altijd het laatste woord.
Ja, we weten het zeer goed en er blijven nog heel veel vraagtekens; men zou tot een grote mentali-teitsverandering moeten kunnen komen... vorming, vorming en nog eens vorming... en dat vraagt ook tijd. Maar een Haïtiaan moet steeds VANDAAG LEVEN... en zo houdt men het vol. Dat is ook gezond, maar tevens zijn we ook niet blind.
Maandag vertrek ik naar Hinche, en ik hoorde reeds dat de examens voor ons college weer buitenge-woon goed zijn. Maar later meer daarover.

P.S. Wanneer het vliegtuig van de president landde was het één en al geroep en getier over de hele stad ! Welke vreugde Wanneer gaat men eens luisteren naar de mensen!
Nieuwe monturen voor brillen, misschien reeds buiten de mode, zijn steeds welkom. Als ge het in Schilde bezorgt (met mijn naam erop) dan geraakt het wel in Scheut voor verzending.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 14 maart 1994

Het wordt vandaag maar een heel kort briefje, omdat de tijd me echt ontbreekt. Maar anderzijds wil ik ook niet langer wachten omwille van de storting die ik langs “De Brug” mocht ontvangen. Hartelijk dank en proficiat voor jullie inzet waar echte liefde is, ja, daar zijn vele mogelijkheden en daar kan er heel veel gebeuren.
Is dat ook niet de grote revelatie in de Blijde Boodschap?
Ik las ook in uw tijdschrift welke financiële steun u geeft aan zovele projecten, en dat is meer dan fijn. Maar zoals ik daar ook las: de morele steun is niet te meten of in cijfers uit te drukken... en ook dat moogt ge niet onderschatten. Dat wil ik gaarne bevestigen! Vandaag kom ik U dan oprecht danken voor uw hulp van 41.000 Fr. die ik langs De Brug mocht ontvangen: uw meeleven met Haïti ! Er zullen waarschijnlijk geen mirakels gebeuren, maar we geloven dat het toch steeds een stapke vooruit zal zijn, en dat is meer dan waardevol.
De toestand in dit landje is nu meer dan verward; soms vragen we ons af of het nu niet erger is dan onder Duvalier. Toch moeten we blijven hopen.
Einde april hoop ik in België te zijn... Het wordt tijd wat frisse lucht in te ademen. Hopelijk krijgen we dan wel de gelegenheid om mekaar te ontmoeten...
Stilaan gaan we naar Pasen, het feest van Bevrijding en Verlossing. Mocht dat een werkelijkheid wor-den in ons leven, in onze familie en in ons land. Dat wens ik van harte! Elke stap vooruit verdient alle aanmoediging.
P.S. Dank voor uw boekje dat ik twee dagen geleden mocht ontvangen

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 25 februari 1994

Hartelijk dank voor uw brief van 6 december die ik maar pas ontving eind januari. Ja, in november was ik voor een paar weken in Arlington, maar op 3 december was ik al terug in Haïti.
Morgen vertrek ik naar Port-au-Prince om een retraite te preken voor onze Haïtiaanse novicen Scheu-tisten (een 5-tal). Dat is heel belangrijk, maar het komt boven het gewone werk en de voorbereiding ervan vraagt een speciale inspanning en tijd.
Eind april zal ik voor een paar maanden naar België komen en meestal in Schilde verblijven in het huis van de Scheutisten. Bestel in ieder geval maar goed weer, want ik hoop ook een beetje te kun-nen fietsen om de spieren wat soepel te houden... maar men moet er natuurlijk iets voor doen.
Hartelijk dank voor de hulp van “DE BRUG” : de 41.000 Fr. zijn reeds toegekomen.
Proficiat en dank allemaal voor jullie inzet !
De toestand in Haïti wordt meer en meer onklaar.
Voor de mensen is er op alle gebied onzekerheid, schrik, armoede, verdrukking, geen vrijheid om te spreken en noem maar op.
Haïti is klein, arm en onderdrukt... hoe speelt de internationale politiek met dit klein landje?
Wil men onder mooie woorden over democratie de dictatuur in stand houden of nog verstevigen?
Er is een echt embargo (min of meer toegepast), echt hard voor de gewone mensen; eigenlijk al sinds jaren. Het leger speelt de baas en zolang er geen verandering in komt, kan het niet verbeteren. Meer nog, wie helpt het leger ?
Och, wij zijn NIET pessimistisch hoor. Eens zal het Pasen worden (eigenlijk elke dag), maar het is wel een lange kruisweg.
Ik wens u het allerbeste, DANK en hartelijke groeten.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 16 november 1993

Juist voor mijn vertrek in Haïti ontving ik “de Brug”. Dank.
Ik hoop dat je mijn vorige brief met het nieuws over de toestand in Haïti ontvangen hebt. De toestand verandert hier wel alle dagen.
Rond 30 oktober waren er wel verschillende journalisten uit België in Haïti. Ik hoop dat ze objectieve informatie doorspelen.
De toestand is op dit ogenblik erg verward, moeilijk te zeggen waar we staan en welke weg we uit-gaan. Aristide is, zeker tot op dit ogenblik, de man die het het best voor heeft met Haïti. Maar het leger (vooral de kopstukken) spelen baas en dwingen het volk naar hun pijpen te dansen.
Het is een feit, als het probleem voor het leger niet opgelost is, dan komt men nergens.
Als Aristide terugkomt, dan vrees ik dat er veel mensen zullen vallen...
En dan de buitenlandse politiek, ja, wat kunnen en wat willen die doen? Het is allemaal zo mysterieus. Maar de mensen, hoe hard de situatie ook is, blijven hopen, maar op dit ogenblik is het “mondje dicht” geblazen.
Wil je een project voor de Brug ?
Meer en meer wens ik een paar jongeren te helpen om universitaire studies te doen. Ik geef dit project wel een voorkeur. Zij krijgen geen kans op de staatsuniversiteit.
Ik ben nu in Amerika en heb zeker voor een 5000 dollar instrumenten te kopen voor de oogarts die te-gelijkertijd neus-, keel- en oorziekten behandelt.. dat zou nog een ander project kunnen zijn.
Op 3 december hoop ik terug in Haïti te zijn.
Ik dank jullie allemaal voor uw meeleven met ons, voor al wat je doet en zijt voor ons... ja, de brug be-staat!
Ik wens je reeds van harte een Zalig Kerstfeest en een oprecht gelukkig Nieuwjaar, en dat voor ieder van U.
God zegene jullie.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 17 oktober 1993

Ondertussen is het weer een paar maanden geleden dat ik nog wat nieuws stuurde vanuit Haïti.. dat moet in juni geweest zijn. Het zou me niet verwonderen dat ge de laatste tijd heel wat nieuws over H-ïti gelezen of gehoord hebt. Ja, sinds Aristide -nu reeds meer dan 2 jaar geleden - het land heeft moeten verlaten, is er heel veel onrust in het land., Op alle niveaus voor het land is er een grote ver-deeldheid. Ook leefden we een tijd onder een embargo: officieel werd alle buitenlandse hulp belet in Haïti binnen gekomen, o.a. gasolie en diesel. Alles werd peperduur. De mensen zijn te bewonderen om hun geduld en uithoudingsvermogen. In juli kwam er hoop toen de baas van het leger een verdrag ondertekende en Aristide op 30 oktober terug naar Haïti zou komen en er werd ook een kalender op-gesteld. De meerderheid van het volk keek met heel veel hoop uit naar die datum in oktober, maar was tegelijkertijd overwelmd met twijfels. Een voorbeeldje eenvoudig de naam van Aristide uitspreken of een foto van hem in bezit hebben, volstaat voor een reeks stokslagen. De aanhangers van Duvalier werden voorzien van wapens en machetes (zonder woorden).. door het leger. Op die manier zouden ze de terugkeer van Aristide vieren op de buiten! Ondertussen heeft het. leger een massa “aanhan-gers” in de bevolking en die doen dat voor persoonlijke bescherming en dat laat hen toe alle onrecht-vaardigheden te doen, en ook geld van de mensen te eisen om hen niet aan te klagen.
Of die aanklacht nu waar of ongegrond is, dat heeft geen belang voor die “aanhangers”. Hun enig mo-tief is wat brengt dat op ... veiligheid, geld, recht op uitbuiting, autoriteit,. Het is zo dat het land op dit ogenblik door een minderheid geleid wordt, burgers met wapens onder de bescherming van het leger, terwijl de pas gevormde regering, volgens de grondwet, machteloos is en zelfs hun leven is in gevaar. Zo werd de minister van justitie deze week (hij werd in Hinche geboren) om 1 u. ‘s middags door een andere auto achtervolgd en zijn auto werd met kogels doorzeefd: alle 4 de inzittenden werden ge-dood.
De baas van het leger en de politie moesten deze week -volgens afspraak - hun ontslag geven... maar dat gebeurde niet tot op heden. Al de vertegenwoordigers van OEA en ONU die hier waren om de schendingen van de mensenrechten te volgen, verlieten sinds een paar dagen het land uit veiligheids-redenen. Deze middag hoorde ik op de Amerikaanse radio dat er reeds 8 oorlogsboten voor de kust van ons landje liggen... en als er niets verandert voor maandagavond(nacht), dan beginnen we aan ons tweede embargo.
Ja, blijven hopen ... en de boer hij ploegde verder.
Het schooljaar verliep normaal. In tegenstelling met de meeste scholen van het land hadden we een buitengewoon goed succes! 30 op 33 lukten bij de eerste zitting en de 3 anderen konden herkansen een paar weken geleden. Echt, beter kon het haast niet. Dit jaar starten we met het laatste uitgangs-jaar: philo. Laat ons hopen dat de politieke onrust dat niet in de war stuurt.
Een groot probleem stelt zich meer en meer jongeren die echt bekwaam zijn, een kans te geven om universitaire studies te laten doen. In de staatsuniversiteit is geen plaats voor hen. Op andere scholen kost dat toch jaarlijks een 35.000 Bf.. ik wil het proberen voor een paar jongeren.
Gaarne rekenen we op uw gebed en offer voor Haïti dat snakt naar een stukje leven
Hartelijke groetjes en wensen vanuit Haïti.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 12 juni 1993

Ondertussen is ook Sinksen reeds voorbij.
Ook al wordt de toestand in het land onmenselijker, toch blijven we hopen, en gaarne had ik wat con-creet goed nieuws gebracht... het zal echter voor later zijn, als ‘t God belieft -Si Bondye vIe- zoals de mensen het hier steeds zeggen.
Uw schrijven, uw storting, uw steun waren een klop op de schouder om verder te gaan DANK I
Spijtig genoeg kan ik nu nog niet schrijven dat de toestand verbeterd is... integendeel. Een paar dagen geleden, ‘s avonds rond 10 u., werd er bij een Zaïrese confrater, Tarsis, aan de deur geklopt, zo ge-zegd om een zwaar ziek mens naar het hospitaal te brengen (wat hij soms deed). Toen hij de deur opende, werd hij vastgegrepen door een paar sterke kerels die hem zijn geld vroegen. Hij had waar-schijnlijk niet veel bij hem, en daarom begonnen zij hem met stokken af te ranselen. Ze onderzochten het ganse huis en lieten hem voor dood achter. De volgende morgen vond men Tarsis, liggend op de vloer die besmeurd was met bloed... maar er was nog leven... gelukkig! Zo werd hij dringend naar de hoofdstad overgebracht. Men heeft wel een oog moeten wegnemen. Ik hoorde al dat nieuws op de ra-dio... we beschikken immers niet over een telefoon.
Een paar weken geleden hebben we een gelijkaardig geval gehad hier in ons hospitaal. Een man werd thuis aangerand en zwaar gekwetst. Gelukkig heelt men hem wat kunnen helpen hier. Zo was hij buiten levensgevaar. Maar dat mocht niet, en zo ‘s nachts -er was immers geen elektriciteit op dat ogenblik, kreeg hij een paar goeie kloppen op zijn hoofd Maar als taaie Haïtiaan overleefde hij dat. Het einde kwam een paar nachten later: een messteek in de buik ja: dat is allemaal mogelijk.
Een maand geleden hadden we hier een begin van nachtelijke overvallen. Naar het schijnt heeft men een paar kopstukken van het leger herkend. Door tussenkomst van de bisschop bij de baas van het leger, die toegaf dat er misschien wel aanhangers van het leger bij waren, is het wat verzacht.
Een paar weken geleden hoorde ik het volgend verhaal: de zenglendos (dievenbende) braken in bij een familie en eisten al hun geld. De moeder met haar kindje in haar armen, probeerde hen wijs te maken dat ze echt niets in huis hadden: het kind was ziek... geneesmiddelen, dokter, voedsel, geen werk... Ze rukten het kind uit haar bevende handen en smakten het op de grond... Dood. “Dat kind is de oorzaak dat we hier niets vinden.
Spijtig genoeg, maar het is een waar verhaal.
Het laatste rapport van de OEA over de mensenrechten toont aan dat de corruptie in stijgende lijn gaat: een foto van de president in uw bezit is goed voor 100 stokslagen.
Een jonge kerel hier in Hinche werd ‘s nachts uit zijn bed gesleurd 350 stokslagen op de straat omdat in de stad affiches geplakt werden van een boerenbeweging... Maar wie deed dat ???
De mensen snakken naar verandering. Maar zolang het leger zijn been stijf houdt moet men wachten. De prijzen stijgen, maar ook de onwettige leiders geraken in de klem, geïsoleerd van het buitenland. Weinig hulp van het buitenland en OEA en OVN en vele landen dreigen de kraan nog verder dicht te draaien. De weg om de onwettige leiders de laan uit te sturen. Dat hopen de meeste mensen en zo blijven ze in leven.
In ons hospitaal hebben we dit jaar een goede groep dokters en verpleegsters. Ze doen wat ze kun-nen, maar de geneesmiddelen zijn peperduur. De oogarts doet het uitstekend: een goede aanwinst sinds december.
Het schooljaar is tamelijk normaal verlopen. Ik meen dat we een goed uitgangsjaar hebben. De kwali-teit is zeker veel verbeterd. In de week van 5 juli zijn de staatsexamens... Hopelijk is het die week wat rustig in het land. Ja, ik blijf geloven dat de vorming het enige project is dat een blijvend resultaat heeft. Zo wil ik ook een paar jongeren helpen om naar de universiteit te gaan... maar in de staatsuni-versiteit zal er wel geen plaats zijn voor hen.
Ja, een tiental jaren geleden begon men hier in Hinche een Belgisch project om te stad van drinkwater te voorzien. En tot op heden mochten we echt niet erg klagen. Maar in het regenseizoen zwellen de rivieren gemakkelijk... hier zegt men: komen de rivieren naar beneden uit de bergen. En zo verplaatsen de rivieren wel eens hun gewone weg zodat de waterleiding op verschillende plaatsen bloot komt lig-gen en de rotsen de plastieken leidingen verbrijzelen. Gelukkig heeft men het voorlopig nog wat kun-nen oplappen.
Maar zo is ook de weg naar Layaye, waar ik regelmatig naartoe ga onderbroken en heb ik mijn Land-rover moeten ruilen voor een muilezel; dat is misschien meer aangepast aan het land.
Dat was het voor deze keer. Men spreekt de laatste dagen over het stoppen van alle commerciële vluchten naar Haïti... hopelijk halen deze brieven nog het laatste vliegtuig!
Voor ieder van jullie een zonnig verlof.
Geniet ervan, en mocht ge soms een beetje tijd hebben een brief is steeds meer dan welkom. Dat doet altijd heel veel deugd.
God zegene jullie in overvloed.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 21 maart 1993

Ja, eigenlijk had ik al vroeger moeten schrijven maar het pakje ‘te beantwoorden brieven’ wordt steeds groter.
Vooreerst wil ik u hartelijk danken voor uw brief. Ook De Brug wil ik danken voor de hulp. Ik wil aan de mensen die gestort hebben een brief zenden, maar ik ben er al haast van overtuigd dat het “vijgen na Pasen” zullen worden, daar ik nog zoveel te schrijven heb.
Hoe het is in Haïti ?
Om het met het evangelie van vandaag te zeggen: we zijn nog blind... we zien niet klaar.
Politiek is een heel mysterieus gedoe en waarheid is dikwijls te zoeken. Aan mooie woorden en belof-ten ontbreekt het helemaal niet. Een aantal leden van OEA en OVN zijn in Hinche om de mensenrech-ten te verdedigen. Sinds hun komst is het leger kalmer geworden. Er zijn minder aanhoudingen en het is uiterlijk meer menselijk geworden. Men doet veel voor het oog! Verschillende leden van de Ameri-kaanse regering kwamen naar Haïti maar vele mensen beginnen hun geloof in Amerika te verliezen... toch blijven we hopen op nieuw leven.
Haïti kan het alleen niet en internationaal is het ook niet klaar. Toen wij klein waren hoorden men ge-makkelijk “Veel beloven en weinig geven, doet de zotten in vreugde leven.” Ja, er wordt met Haïti ge-speeld. Gelukkig zijn de Haïtianen echt gelovig en zo worden ze sterk en houden ze het vol. De dicta-tuur moet voltooid verleden tijd zijn, naar de machthebbers verliezen niet graag hun voordeel en dat ten koste van de grote meerderheid van het volk, die nog niet mogen zeggen dat het pijn doet en op allerlei manieren onrechtvaardig behandeld worden.
Ja, op gebied van geloof en geduld kunnen we veel leren van de gewone Haïtianen. Zij luisteren graag naar de Schrift, het woord is geest en leven... “Het oude is voorbij, geen tranen meer maar vreugde...
‘En zo ploegt de boer verder op weg naar bevrijding, verrijzenis en Pasen.
Aan allen wens ik een ZALIGE PASEN.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 1 december 1992

Zoals naar gewoonte rond Nieuwjaar een briefje vanuit Haïti. Waarschijnlijk wordt er niet veel over H-ïti gesproken in Europa. Zo belangrijk is nu eenmaal Haïti niet in de wereld.
Het weinige nieuws dat er dan nog doorsijpelt is weinig hoopvol. Iedereen zegt dat met het huidig mili-tair regime de toestand nog erger is dan 30 jaar geleden.
Men zal nooit kunnen achterhalen hoeveel mensen hun leven verloren, maar het zijn er duizenden
In Amerika verscheen een maand geleden een verslag waar aangetoond werd dat de mensenrechten nog nooit zo erg geschonden werden dan op dit ogenblik.
Alles werd peperduur. Het geld verliest zijn waarde.
Op de weg Port-au-Prince kan uw auto tot vijfmaal toe onderzocht worden... maar de soldaten maken de wet... dus mondje dicht. Niettegenstaande de miserie, pijn, ellende en onderdrukking blijft de Haïti-aan geduldig, moedig, hoopvol en diepgelovig. Zo kan het niet blijven duren, dat zal veranderen. God heeft zijn laatste woord nog niet gesproken.”
Ja, eens zal het Kerstmis worden... maar dan met echte vrede. Ook het werk in de kerk is zeer moei-lijk.
Verscheidene priesters en religieuzen werden aangehouden. Een Haïtiaanse bisschop werd met de dood bedreigd, de basisgemeenschappen kunnen niet meer functioneren...
In het hospitaal is het al niet minder erg gesteld. Zieken kunnen hun geneesmiddelen niet meer beta-len, er worden voorraden eten gestolen...
Miserie, ellende pijn, verdrukking.
Ja, eens moet de verlossing komen: wij geloven dat het steeds opnieuw Kerstmis, Pasen en Pinkste-ren wordt in ons leven, in de kerk en in de gemeenschap.
Wat wij hopen, wil ik u van harte wensen: een zalig kerstfeest en een gelukkig nieuwjaar. Dat de goe-de God je overvloedig mag zegenen

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 1 september 1992

Ja, half juli mocht ik uw brief in Haïti ontvangen. Heel hartelijk dank, maar ik heb willen wachten op de officiële uilslagen van ons College - Klein Seminarie, en die kregen we pas deze nacht op de nationale radio.
Maar eerst toch een paar woorden over de toestand in het land.
Er is een onwettige “de facto” burgerlijke regering, maar in feite zit het land in de kiem van het leger. Zij dicteren de wetten... zij controleren alles.
Een voorbeeld: als ik met de auto van hier naar Port-au-Prince rijd kan de auto 6 maal onderzocht worden, en ge moet de militairen uw persoonlijke bagage tonen. Soms worden ook brieven geopend, maar tot hiertoe heb ik er nog niet één ontmoet die Nederlands kent !!!
Gisteren verscheen er, volgens een Amerikaanse zender, een rapport, dat de schendingen van de mensenrechten nog steeds in stijgende lijn gaat de laatste maanden in Haïti.
Hier in onze streek was er een grote boerenbeweging, die is letterlijk kapot geslagen. Vele mensen zijn tot op heden nog ondergedoken… het kon niet anders.
In Lagage, waar ik een pastorale verantwoordelijkheid heb, hebben we ook een boerenbeweging, maar die wordt begeleid door een inlandse congregatie. Ons motto is nu: werken binnen de grenzen waar ons de vrijheid gegeven wordt.
Voor de basisgemeenschappen is het bijeenkomen onmogelijk en gevaarlijk.
Ook in de Kerk is er een verdeeldheid. Op dit ogenblik is onze aanwezigheid meer aangewezen op “er zijn” dan “een doen”, en ook dat is heel belangrijk.
Er is een embargo tegen Haïti, maar zoals het nu gebeurt zijn de armsten weer het grootste slachtof-fer... alles wordt peperduur of is niet meer te vinden in het land.
Op dit ogenblik zijn er besprekingen bezig in Washington, maar het is een werkelijkheid dat woorden als politiek, oprechtheid, liefde, algemeen welzijn mekaar haast nooit dekken. Gelukkig hebben de H-ïtianen de genade van een groot geloof en zo blijven ze hopen.
En nu een paar woorden over ons project I
Wij gaan steeds verder met de vorming. Misschien is het waar dat de projecten voor vorming altijd waardevol zijn en nooit verloren gaan. Er waren dit jaar meer dan 550 leerlingen en de helft van de leerkrachten zijn reeds oud-leerlingen, die reeds een speciale vorming kregen en nog moeten krijgen, ook dan zij uw hulp.
Het was een moeilijk jaar, omdat sommige leerkrachten ook moesten onderduiken, maar die door de tussenkomst van de bisschop toch veilig konden terugkeren.
De uitslag voor het staatsexamen voor ons college was buitengewoon, iedereen is gelukt. Zo speelt ons college haar profetische rol tegenover andere colleges waar de leerlingen “gebruikt” worden, ze moeten goed betalen (schoolgeld), maar zonder resultaat, zonder toekomst. Zo brengen wij toch een kleine hoop, een stukje verrijzenis voor onze jeugd.
Dus, wij willen voortdoen, en wij zullen voortdoen en de mensen, vooral de jeugd, zijn blij dat we er zijn. En daar is uw hulp welkom.
Beste groeten aan alle mensen van “de Brug”. Misschien is “de Brug” nu de enige mogelijkheid om jul-lie te informeren over Haïti.
Dank voor uw hulp !

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 14 juni 1992

Deze brief komt vanuit Haïti. Ja, sinds 28 mei ben ik terug in ‘t land ... en daar vond ik een paar onbe-antwoorde brieven en stortingen die toegekomen waren gedurende het laatste jaar.
Hoe is het met jullie? Ge weet zeker dat ik gedurende één maand in België was voor een operatie: juist de tijd voor de operatic en wat te herstellen.
Op 28 mei vertrok ik terug naar Haïti. Dat was mijn verlangen, maat tegelijkertijd was er ook wel de schrik, de onzekerheid omwille van de toestand in Haïti ! Moest ik naar vele mensen geluisterd heb-ben wel dat zou ik nu niet in Haïti zijn, anderen gaven me krediet. Mijn terugkeer was hartelijk, en dat gaf me nieuwe moed.
Ja, de Haïtianen zijn een speciaal volk. Dat merkte ik alweer wanneer ik op het vliegtuig stapte in New York. Het vliegtuig was maar half bezet en misschien was ik de enige blanke. Een Haïtiaanse vrouw zegde me : “Als ge geen speciaal probleem hebt, dan gaat ge nu niet naar Haïti. Zij reisde omwille van de plechtige communie van een van haar kleinkinderen.
We spraken over alles, behalve over politiek. Zo hadden we het ook over mangos. Ik vertelde haar dat sommige mangos te zwaar op mijn maag liggen als ik die eet. Wanneer we afscheid namen gaf ze me 2 flesjes medicamenten voor de maag en ze voegde er aan toe ‘Moest ge in de hoofdstad blijven, dan zou ik U gaarne uitnodigen op hel communiceert van mijn kleinkind. “ Die hartelijke Haïtianen!
Spijtig genoeg is niet zo niet in het ganse land. Op één jaar tijd is er veel veranderd: onderdrukking, aanhoudingen, mensen worden afgerammeld, moeten onderduiken, vluchten. Ook de Kerk heeft heel wat moeilijkheden. Onderweg wordt de auto verschillende keren onderzocht en soms worden brieven geopend ... moeilijk om verder in details te gaan. Geen elektriciteit en ‘s avonds zijn de straten verla-ten. De sterkte van de Haïtianen is dat ze in de grootste moeilijkheden kunnen blijven lachen, dat ze vast geloven dat God zijn laatste woord nog niet gezegd heeft en dat ze blijven hopen op betere tij-den, geduld. Ja, daar heb ik nog veel van hen te leren.
Op dit ogenblik is het hier misschien minder een tijd van handelen dan van er eenvoudig “te zijn bij hen”. En dat is misschien wel het belangrijkste.
Het is hier miserie en toch is er hoop ook.
Twee gebeurtenissen gedurende de eerste maand van mijn terugkeer:
Wanneer ik hier pas terugkeerde mocht ik een jonge Haïtiaanse priester bijstaan, hij zou in juli 40 jaar oud zijn, in zijn laatste levensdagen. Woensdagvoormiddag concelebreerden we nog samen en vrij-dagnacht stierf hij ... ik heb gedaan wat ik kon om echt bij de familie te zijn.... ik heb er echt bij moeten wenen ... maar het leven gaat verder.
Nu zondag hebben we hier 2 priesterwijdingen: één van hen is de zoon van de familie die voor me zorgde wanneer ik in Cercolo Source pastoor was... ik beschouw het als een jonge broer die mijn werk begint over te nemen, ... voort te zetten. Ik gal hem de kelk van onze Louis.
Pijn en vreugde ... zo is ’t leven! ik zie het als een teken van de Voorzienigheid dat ik nu terug in Haïti ben.
Wij rekenen echt op uw gebed!

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Arlington - 14 januari 1992

Gisteren mocht ik een brief van Bernadette ontvangen in Arlington. Dat deed me echt veel plezier. Vooreerst -ja, een beetje laat- mijn allerbeste wensen voor 1992.
Dit jaar is er geen nieuwjaarsbrief gekomen vanuit Haïti... De toestand was er dit jaar heel kritisch, het was er ook onmogelijk Kerstmis en Nieuwjaar te vieren. De post werkt ook bijzonder slecht; de meeste brieven gaan verloren.
Ook voor mij was het een speciaal jaar. Begin juli verliet ik Haïti. De confraters raadden me aan eens een sabbatjaar te volgen... ik had het er zeer moeilijk gedurende verschillende maanden. Ik verkoos echter Amerika boven Europa.
Zo volgde ik een programma in St. Louis vanaf 13 juli tot 13 december. We waren met een 30-tal per-sonen: een bisschop, paters en broeders. Het was een zwaar, maar deugddoend programma.
Zo kwam ik terug in ons huis van de paters Scheutisten in Arlington op 13 december. Enkel een tele-fonisch contact met mijn confraters in Haïti was mogelijk. De toestand is nog steeds heel gespannen, sinds de president op 29 september uit het land werd gezet. Er is heel veel spanning in het land en in de kerk. Twee confraters verlieten het land op “vervroegd” verlof. Vier andere confraters werden ge-vraagd nog niet terug te komen (ze verblijven nog in België). Eén werd met de dood bedreigd in Haïti.
In Cerca la Source werd op de pastorij geschoten. Meer dan duizend Haïtianen verloren het teven en 8000 Haïtianen verlieten het land met kleine bootjes en zijn nu in Cuba, maar zullen waarschijnlijk door Amerika teruggestuurd worden. Anderen verlieten het land op een normale manier of vluchtten naar de Dominicaanse Republiek. In Haïti zijn er veel leiders van de basisgemeenschappen en boe-renorganisaties ondergedoken.
Zo werd me ook aangeraden nog niet terug naar Haïti te gaan. Ondertussen ga ik een programma spi-ritualiteit volgen die eindigt met een retraite op 4 februari... en dan zullen we weer zien wat mogelijk is.
Op 1 januari had in Washington een eucharistieviering voor de Haïtianen... Er waren er duizend; ook de Haïtiaanse ambassadeur. Hij was zeer pessimistisch over de toestand in Haïti... maar de strijd gaat voort.
In ons college hadden we in juli een bijzonder goed resultaat: 25 op 32 lukten in het staatsexamen. Zo behoren we tot één van de beste scholen van het land.
Het was wel een zeer moeilijke start bij het nieuwe schooljaar; sommige leerkrachten zijn ook onder-gedoken maar we houden de wagen aan het rollen.
Nogmaals dank voor uw hulp!
Graag blijven we rekenen op uw begrip en gebed. Het is een zeer moeilijke tijd... maar toch willen we blijven hopen.
Allerbeste wensen en hartelijkste groeten.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - 19 oktober 1989

‘t Is weer voorbij die mooie zomer, zo schreef me iemand op het einde van mijn verlof. Ja, zovele her-inneringen! Zo was er ook die informatieavond over Haïti. Persoonlijk heb ik altijd wat schrik voor zul-ke ontmoetingen: ja, hoe kunt ge op een paar uren tijd een stukje leven objectief vertalen in een “an-der” land? Want inderdaad, alles heeft een andere kleur, alles is anders. Ook Christus wordt met an-dere ogen bekeken.
Iemand die Haïti bezocht zegde me in ‘t begin van die avond dia’s zijn dikwijls zo schoon… te mooi! Iemand sprak me eens over prachtige foto’s, maar voegde er wel onmiddellijk aan toe dat men de ganse omgeving, geluid, kleur en geur (of stank) er bij moet denken. Steeds weer diezelfde uitspraak van zovele bezoekers aan Haïti:…”’t is onvoorstelbaar, ge moet het zelf beleefd hebben”.
De grote opkomst op die avond en het te korte gesprek over het “leven van de mensen in Haïti” was voor mij de ware “Brug”... en dat doet deugd, dat geeft moed om verder te gaan.
In kleine groepjes werd daarna nog verder nagepraat, nagedacht en gesuggereerd wat zou moeten gedaan worden. Na 28 jaren Haïti geloof ik er sterk in dat we nog meer de tweede viool moeten spe-len (hoe dikwijls zondigen we daar niet tegen?!) en dat de oplossing in de handen van de Haïtianen zelf ligt, ja, die als een strijdend volk hun hoofd boven water proberen te houden. Maar ze weten ook heel goed dat ze een heel klein dwergske zijn tegenover een fantastische reus. Ja, we leven nog voor de tijd van David en Goliath, en is, met die katapult hebben we ook wel wat last. In voorbereiding op de eucharistieviering voor volgende zondag las ik deze tekst “Dat rijk van gerechtigheid belooft Jezus aan de talloze kleine mensen die Hem volgen. Is het een wonder dat de leiders van het volk Hem er-van beschuldigen dat Hij tot opstand aanspoort en onrust zaait (Lc 23, 2.5). Je kunt niet gerechtigheid preken en tegelijkertijd partij trekken voor de onderdrukker.
Reeds een maand terug in het land, luk ik er niet in om een beetje klaar te zien: gebrek aan informatie en communicatie. Mensen die me zouden kunnen helpen lopen zelf rond met grote vraagtekens, zo-wel in het land als in de kerk. Misschien de zoveelste uitnodiging om in alle nederigheid te proberen om ernstig verder te gaan met wat leeft aan de basis, maar zonder bokkensprongen.
Vandaag dan toch een paar woordjes over het project waarvoor we verleden jaar 40.000 Bf. mochten ontvangen. Ja, na regen komt zonneschijn; op zijn Haïtiaans zou ik het zo uitdrukken: “Met heel veel geduld kunt ge de ingewanden van een mug zien” (zonder microscoop!). Ja, dat woord “geduld” werd ons al op alle tonen gezongen... inderdaad, nooit wanhopen!
Onze eerste Haitiaanse bisschop begon met een middelbare school. .. 10 jaren geleden….maar elk jaar diezelfde ontgoocheling! Nu mogen we even blij zijn 14 leerlingen op de 24 lukten in hun uit-gangsexamen dat door het ministerie van onderwijs wordt georganiseerd, terwijl in het ganse land geen 25 % een goed resultaat behaalde. Onze leerkrachten moeten inderdaad ook nog beter ge-vormd worden. (Wie zou zich in een uithoek als Hinche begraven? Daar is geen hoop op persoonlijke vooruitgang). Die recyclage begon gedurende dit verlof, en ik kreeg heel positieve reacties. Zo helpen we hen, waaronder reeds een paar oud leerlingen van ons college, om bekwame leerkrachten te wor-den. . . en dat moet nog verder gaan gedurende 4 jaren. Gaarne vraag ik U een gedeelte van dit pro-iect te blijven steunen. Ja, geef onze jeugd een beetje hoop, ‘n stukje bevrijding, ook al is het naar H-ïtiaanse maat Dank voor uw meeleven.
Dit jaar werd het staatsexamen ernstig georganiseerd in Hinche; wel een grote ontgoocheling voor ve-le leerlingen uit andere colleges. Dat waren ze immers niet gewoon. Ik hoorde reeds dat er al initiatie-ven genomen werden om die strenge inspecteur volgend jaar niet te laten terugkomen naar Hinche. Zulke actie verwondert ons hier niet.
Nu maar hopen dat we op de goede weg verder mogen gaan en daar willen we ook iets aan blijven doen. Gaarne stuur ik U goed nieuws, maar hoe dan ook geduid, nooit wanhopen...
Genoeg voor vandaag. Wij maken een afspraak tot volgende keer zeggen we dan
Hartelijke groetjes.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Kalmthout - 12 september 1989

Op dinsdag 12 september mochten we in de parochiezaal van Achterbroek Pater Fans Van Hooy-. donck begroeten. De belangstelling voor zijn werk in Haïti was enorm groot, Een 100tal geïnteres-seerden mochten wij begroeten..
Aan de hand van heel wat dia’s werd ons de toestand in Haïti duidelijk gemaakt. Een land waar heel wat armoede en onderdrukking heerst. Een land ook met weinig hoop in de toekomst.. Toch blijft Fons Van Hooydonck in zijn Haïtianen geloven. Zijn taak is een taak van bemoediging.
Hopelijk heeft de talrijke opkomst Fons wat moed gegeven om zijn werk onder de armsten terug op te nemen.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - maart 1988

Als de graankorrel niet sterft...
Van kindsbeen af zijn we vertrouwd met heel wat woorden uit het Evangelie. Maar meestal blijven die woorden slechts op het terrein van kennis. Het is soms in een ver land dat woorden tot leven en wer-kelijkheid komen.
Het is opvallend hoeveel intellectuelen van dit land zich aan de dictatuur en haar uitlopers hebben aangepast. Met schone woorden hebben ze het systeem goed gepraat en er ook goed van geprofi-teerd. Ook in de rechterlijke wereld, dat onkreukbare milieu, was er een grote doofpot, veel wat krom was werd recht gepraat en meestal werd het recht onder tafel geregeld.
De uitzonderingen waren en zijn dan ook een licht in de duisternis, een symbool en een teken van hoop. Een van hen was Yves Volel, advocaat, ex- luitenant van het leger, buitengezet onder het vorig regime en na de val terug in het land gekomen. Als advocaat kwam hij op voor de rechten van de mens en toepassing van de grondwet. In feite mag men van een advocaat niets minder verwachten maar toch is dit levensgevaarlijk in deze wereld.
Onlangs kwam hij voorbij de beruchte staatsgevangenis. Een gevangene trok zich aan de tralies on-hoog en riep: “Meester Volel, ik ben zomaar opgepakt en zit hier al weken. Doe iets voor mij”.
Wie iets over Latijns-Amerika weet, weet ook wat het lot is van die “vergeten gevangenen”. Meester Volel nam de verdediging op zich en wel publiek. Hij nodigde de pers uit voor het gebouw van het ge-rechtelijk onderzoek. Hij zou de pers te woord staan bij het binnen en buitenkomen van dit eerbied-waardig gebouw.
Yves Volel verscheen, de advocatentoga op zijn arm en de tekst van de grondwet in zijn hand. Hij ver-telde waarover het ging: iemand is in de gevangenis gestopt zonder aanhoudingsmandaat en binnen de twee dagen is hij niet voor zijn rechter verschenen. Dat alles is tegen de grondwet. Binnen zou hij de artikels van de grondwet citeren en dan uitleg vragen. Daarna gaf hij in het Engels uitleg aan de buitenlandse pers. Er werd wat geroepen en gestampt. Een paar schoten vielen en Yves Volel lag dood voor het gebouw van het Gerechterlijk Onderzoek. En dan ineens, alsof men op dit teken had gewacht, greep de politie in en nam alle fotomateriaal in beslag.
‘s Avonds kwam dan de officiële versie: meester Volel werd neergeschoten door iemand in burger, het onderzoek gaat verder. Het is eigenaardig maar het is altijd iemand in burger die schiet in het bijzijn van politie of leger; het is ook zo dat het onderzoek altijd verder gaat, tot in der eeuwigheid. De men-sen in dit land weten wel beter.....De verslagenheid en vooral het verdriet was groot over heel het land. Het licht in de duisternis was gedoofd, het teken van hoop neergekogeld.
De uitvaartmis was voorzien in de kathedraal van de hoofdstad en de begrafenis in zijn geboortestad Jacqmel, 100 km ten zuiden. En dan is er iets gebeurd wat wellicht nooit eerder is gebeurd. De uit-vaartmis kon niet doorgaan. De massa in, rond, voor en naar de kathedraal was overweldigend. De lijkkist geraakte niet in de kerk. Dan maakte men rechtsomkeer en reed de weg naar het verre zuiden. Urenlang duurde de tocht. Het werd een prinselijk afscheid. Overal stonden de mensen en zongen het prachtige lied “Flagelation – geseling”, het klaaglied over onrecht en verdrukking. Dat was het protest van mensen zonder wapens.
Tot in ons dorp, in het verre binnenland, lag het leven stil. Alle radio’s namen dezelfde post en tot in het heuvelland klonk de begrafenis van meester Yves Volel.
Wat mij bijzonder heeft getroffen is het getuigenis van de moeder en de weduwe van de overledene. De bejaarde moeder vertelde dat ze meerdere keren haar zoon op het gevaar had gewezen. Yves Volel had zijn moeder geantwoord dat hij heel goed wist dat zijn leven elke dag in gevaar was maar hij wilde zijn plicht doen. Toen heeft hij geknield voor zijn moeder en ze heeft hem haar zegen gegeven. Gebroken van verdriet zei de moeder “Mijn zoon is maar 52 jaar geworden maar voor mij is hij als ie-mand die wel 100 is geworden. Hij heeft zijn plicht gedaan”
En de weduwe zei: “De strijd moet verder gaan. Als morgen tien advocaten opstaan met hetzelfde ideaal is mijn man niet tevergeefs gestorven. Als de graankorrel niet sterft in de aarde dan zal hij geen vruchten dragen”
Een mens wordt stil bij die woorden. Op deze berg van lijden en miserie, onrecht en verdrukking is het teken van hoop niet helmaal gestorven.
Na enkele jaren van Latijns-Amerika geraakt men wat uitgekeken op ons liturgisch kalender. Elk jaar opnieuw heeft men het over diezelfde maagden en belijders, monniken en abten uit die verre middel-eeuwen en dat verre Europa. Het wordt tijd dat er eens een kalender uitkomt met namen uit deze we-reld en deze tijd: mensen die opgepakt en gefolterd, verdwenen of doodgeschoten zijn. Het zullen de namen zijn van enkele bisschoppen en religieuzen, maar vooral catechisten, animatoren en gewone mensen uit het heuvelland die opkomen voor de rechten van de mens en toepassing van de grond-wet. In dit land zal er bij die lijst ook een advocaat zijn.
“Als de graankorrel niet sterft…”’ dat woord heeft in dit verre land leven en betekenis gekregen.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - november 1987

Een paar dagen geleden mocht ik uw brief ontvangen van eind oktober. Vandaag 29 november, moes ten er verkiezingen zijn. Het begon heel goed…. het duurde niet lang. De BRT was hier in Hinche. Misschien krijg ge kortelings wel iets te zien op Panorama.
Ge vraagt een project. Ge begrijpt wel dat de vorigen nog steeds tellen. Wilt ge een ander? We be-gonnen een dienst voor oogziekten.. Die dienst werkt sinds één jaar. Er stelt zich echter een groot probleem. We zouden brillen willen kopen aan zeer lage prijs. Er zijn fabrieken te vinden die dat doen. Zo kunnen we aankopen en verkopen met een kleine winst. Want zonder brillen is onze dienst niet af en lost het probleem van de mensen niet op. Dus een beginkapitaal. Hoeveel? Hoe hoger, hoe beter. Wij zouden ons dus beperken tot de meest voorkomende voorschriften.
Voor U allen een zalig Kerstfeest. Voor ons ligt dat nog ver, maar wij blijven hopen en wachten...

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - 29 augustus 1987

Het wordt beslist een warme hete zomer in Haïti. Elke morgen, reeds voor 8 uur, staat daar een ste-kende zon aan een wolkenloze hemel. En elke middag stijgt het kwik naar ongeveer 34°C°. Dat is zo sinds bijna twee maand en dat zal nog wel een paar weken duren. We dromen van wandelen in een sneeuwlandschap, schaatsen- op bevroren rivieren en zwemmen in een ijskoude zee. Zelfs een wan-deling in een druiperig Vlaams landschap zou reeds een échte vakantie zijn. En toch is er niets speci-aals met het weder. Het gaat om een doodgewone tropische zomer. En we mogen absoluut niet kla-gen want af en toe valt er een goeie regenbui. De maïsoogst wordt beslist beter dan vorig jaar. Er zijn andere dingen die ervoor zorgen dat we deze zomer nooit zullen vergeten. Er is een technisch pro-bleem dat ons veel last bezorgt. De enige brug over de grote rivier is voor alle verkeer gesloten. De reis naar de hoofdstad, voor hen die aan de andere kant van de rivier wonen, vraagt nu een omweg van 250 Haïtiaanse km. Confraters gaan bezoeken aan de andere kant van de rivier is nu een hele opgave. De verplaatsingen gebeuren een beetje zoals in onze studententijd te voet ofwel liften als er toevallig een auto voorbijkomt. Boodschappen doen in een provinciestadje Hinche, gebeurt per krui-wagen, je weet wel, die fantastische uitvinding van de Egyptenaren. Maar er zijn ergere dingen dan boodschappen doen met een kruiwagen. Een maand geleden werd de hoogzwangere Celina naar het hospitaal gevoerd, dus tot aan de ‘Brug”. De rest van de weg, anderhalve km, heeft ze te voet gedaan. Het werd een keizersnede en kort daarna is het kind gestorven.
Maar kom, de ‘Brug zal wel eens hersteld worden…~dat zegt men toch.
Het speciale van deze zomer is wel de algemene situatie van het land. Van week tot week steeg de spanning. In mei werd de universiteit gesloten en daarna kwam de poststaking. In juni was het dan de botsing tussen de voorlopige raad en de bevolking. De liefde tussen die twee lijkt voorgoed geblust en gewoon naast mekaar leven zal nog moeilijk zijn. Elke dag in de maand juli waren er manifestaties in het ganse land, stakingen en arrestaties. Het aantal doden, gekwetsten en aanhoudingen loopt boven de honderden. Het jongste slachtoffer was een kind van 3 jaar.
Men heeft het dan over een verloren kogel en de zaak is geklasseerd. Het laatste incident vergeten we ook niet vlug. Een paar vrachtwagens rijden met een lading lijken ergens naar een put. Woedende mensen smijten met stenen. Het leger antwoordt en er zijn nog vier lijken meer…
In Haïti heeft men de dictator buiten gekregen. Maar de meeste aanhangers van het vroeger bewind zijn hier nog steeds, in alle lagen van de bevolking. Daar ligt het probleem. Toen de voorlopige raad de verkiezingen wilde manipuleren ging heel het land aan het dansen. Die raad bestaat vooral uit mili-tairen en dat stemt tot nadenken. Die raad steunt vooral op het leger en dat stemt nog meer tot na-denken. Dat. leger heeft nu ineens moderne, automatische wapens. …dat stemt nog meer tot naden-ken.
Betogen was steeds een hoogtepunt in onze studententijd. Eén nacht doorbrengen in het politiekantoor betekende al een heldendaad. Ja, een zalige tijd!
In dit land manifesteren is levensgevaarlijk. Soldaten vuren zomaar op betogers. Negen doden liggen op straat en tientallen gekwetsten en dan is de uitleg zonder verpinken: “De betogers hebben eerst geschoten”.
Uit uw legerdienst hebt ge misschien vooral het hoofdstuk “tactisch verdwijnen” onthouden. Dat is me ook in deze periode een hulp geweest.
Begin juli was ik in de hoofdstad. Twee dagen en twee nachten heb ik horen schieten. Gewoon ake-lig... Dan was er een lichte onderbreking en heb ik nog nooit zo hard gereden… recht naar ons provin-ciestadje.
Nu is het heel kalm. Zelfs de post werkt en vandaar dit briefje. Maar welke kalmte is het? Misschien een soort studieronde zoals in een bokswedstrijd.
Er zijn twee feiten die ons doen nadenken. De regering heeft een speciale examenzittijd ingelegd van 10 tot 14 augustus. Slechts 10 % van de studenten is komen opdagen. Ze willen niets meer te maken hebben met die voorlopige raad en ze vragen dat hij vertrekt. Iedereen vraagt zich nu af of de scholen zullen heropenen. Hoe moet die raad dan verkiezingen organiseren? Misschien wordt het ook wel een lange, hete herfst.
Zeven jongeren hebben een week lang hongerstaking gehouden in de kathedraal. Eerlijk gezegd: dat maakt indruk.
Dag en nacht., zeven dagen lang een kathedraal vol jonge mensen met de hongerstakers.... Die groep zal zich niet neerleggen bij een verkapte vorm van dictatuur…
Dat is het van hier. De hemel is heel klaar in Haïti maar de situatie van het land is eerder wat bewolkt en overtrokken. De mensen in het land hebben veel geduld en een groot geloof in de Voorzienigheid.
We hebben veel van hen te leren,… ook een beetje op dat gebied.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - januari 1987

Dit tropenjaar in Haïti zal wel voor dubbel tellen, niet voor het pensioen, maar wel voor het menselijk gestel. We hebben immers een historisch moment meegemaakt. De president is op reis vertrokken en dat was sinds 29 jaar niet meer gebeurd. De laatste dagen voor een buitenlandse reis zorgen steeds voor wat spanning. In dit geval ging dit aan een gemiddelde van 50 doden per dag. Dat is voldoende om die periode nooit meer te vergeten.
En nu zijn we op weg naar een democratie...dat zegt men toch.
Enkele momenten van spanning:
Zes uur lang, van 4 tot 10 uur duurde de gebedsdienst. Het was indrukwekkend stil rond de drie lijkkis-ten..De stilte sprak boekdelen. Al de sukkelaars kwamen ten tonele: de student die niet verder kan studeren, de boer die zijn grond is afgenomen, het verlaten meisje met een kind op de arm, de man die is afgeslagen, het hele gezin dat een handvol rijst verdeelt, tenslotte 3 jonge mensen~één voor één valt neer. De volgende dag rijden drie legerwagens het dorp binnen. Men stelt een onderzoek in naar de subversieve taal en slogans. Men kan moeilijk mensen aanhouden op grond van een stille viering. Sinds die dag weten we hoe gevaarlijk liturgie kan zijn.
De laatste stuiptrekkingen van het oude regime is het opstellen van een zwarte lijst. Alle namen die men fluistert zijn namen van goede medewerkers. Je bent geen held en je ligt dan ook heel de nacht wakker. Je bent er niet op uit om een martelaar te worden en toch bid je opdat men alle namen zou schrappen…Zelfs de elektriciteit zou uitvallen om het werk te vergemakkelijken.
Enkele droeve momenten:
Na de val van het regime wil men alle kwaad uitroeien. Enkele groepen namen zelf het recht in han-den. In de buurt wordt een vrouw beschuldigd als een soort heks die kinderen kwaad doet. Met stok-ken wort het mensje neergeslagen en afgemaakt. .Al zingend en dansend viert de menigte de over-winning op het kwaad. Ik dacht dat ik in de middeleeuwen beland was.
Grote, democratische landen hebben belangstelling voor de heropbouw van dit land. Als prioriteit zien ze de reorganisatie van het leger en van de politie. En intussen sterven de mensen maar van de hon-ger. Na enkele jaren Latijns-Amerika heb je wel vragen over die vriendelijke hulp van bevriende lan-den.
Wellicht hoorde ik een uniek document. Het is een gewone cassette en dan nog wel een copy. Een “ondervrager” had het ding in zijn huis vergeten. Je zou het kunnen noemen een “life opname van een executie”. De ondervraging begint heel kalm, bijna speels. Daarna vallen er een paar klappen. Er is geen moment van rust en kans tot bekentenis. Daarna kraakt men een paar vingers, maakt enkele nagels los en men werkt met sigarettenpeukjes. Je hoort kermen en kreunen. Het slachtoffer smeekt: “Geef me wat water”. “Water in zijn gezicht” is het antwoord. Verder heb ik niet kunnen luisteren… Zo zijn er bijna 50.000”gevallen” in dit land.
Enkele blije momenten:
Zondag 23 november: de “dienaars” van de Ti-Légliz-basisgemeenschappen zijn samengekomen in de grote kerk. Na de preek, een paar getuigenissen. Een man van rond de 50 vertelde heel eenvou-dig: “ik begroef negen van mijn tien kinderen. Daarna stierf mijn vrouw…overal was ik thuis. Een koord alleen had ik nog nodig.” Toevallig kwam hij in contact met de basisgemeenschappen en zo getuigde hij voor meer dan duizend mensen : “De basisgemeenschappen is het grootste sacrament dat God ons gegeven heeft.” Die brave man kan niet lezen of schrijven en studeerde zeker geen theologie...! In zo’n groepen wordt Kerk tot Leven en Evangelie tot Voedsel.
Als men naar een land als dit komt, laat men familie en vrienden achter..dat is waar. Maar juist door afscheid te nemen leert men ook een hele nieuwe vriendenkring kennen. Dat heeft me dit jaar getrof-fen en ik ben heel wat mensen dankbaar.
Enkele “toemaatjes”
Yolette komt er lachend en rond voor uit dat ze in blijde verwachting is. Een kind is immers de enige rijkdom van de arme en ook de enige “sociale zekerheid” voor later. Toch is er iets tragisch in haar boodschap. Vier maand lang zal ze haar kind koesteren zoals elke jonge moeder. Dan zal ze haar kind achterlaten bij haar zus en vertrekken naar New York. “Iedere maand zal ik dan iets kunnen op-sturen. Mijn kind zal geen honger hebben en zal naar school kunnen gaan.” Yolette bereidt zich voor op de komst en het afscheid van haar kind.
Rond de hoofdstad wemelt het van kleine bedrijven. Internationale groepen bieden graag hun dien-sten aan in arme landen. De mensen kunnen tot drie dollar per dag verdienen, en de afgewerkte pro-ducten zijn te krijgen aan westerse prijzen. Bij de politieke tribulaties vallen er woorden als staking en loonsverhoging. In stilte vouwen de maatschappijen hun tenten op en gaan in andere landen hun diensten “aanbieden”. Ongeveer 15.000 mensen verliezen hun werk…~in een land waar bijna geen werk is.
De volgende hit in de muziekwereld wordt zeker het “Kasserollen orkest”. Als protest tegen schijnver-kiezingen en tegen honger komen de mensen op straat met potten en pannen en maken muziek. En het klinkt nog goed ook. Daar kunnen we nog iets van leren.
Mijn rekenmachientje (Casio MI) staat voor een onmogelijke opgave. Volgens Le Monde is de president vertrokken met 900 miljoen dollar. Als je dat wil omzetten in onze munt, zegt het machientje “E”: onmogelijk. Inderdaad, het is onvoorstelbaar wat hier is gestolen. Dit land is gewoon uitgezogen.
Nog een allerlaatste toemaatje: Men vertelt hier dat Jean Claude Duvalier in België mag verblijven, terwijl men hier uitkeek naar een vonnis dat in januari 1987 in Frankrijk moet plaatshebben… Als die nieuwtjes waar zijn, dan moeten we geloven dat België een beschermende hand houdt over onze ex-dictator en dat ook n België geld meer waarde heeft dan rechtvaardigheid. Neemt men dat zo maar? U begrijpt dan wel onze grote ontgoocheling. Zullen wij ons dan nog kunnen thuis voelen in België?
Deze brief schreef ik samen met een confrater die hier in ons bisdom werkt. Al deze~ “Spanningen, Droeve en Blijde momenten” waren in gans Haïti te beleven.

Correspondent: Werner Verhoeven

Kalmthout - 16 mei 1986

Een avondje Achterbroek met Fons Van Hooydonck
Vrijdag 16 mei, 20 h. Een gezellige parochiezaal met ongeziene accommodatie. Pater Van Hooydonck legt de laatste hand aan zijn diamontage. Hier en daar wordt nog een tafel verschoven of een stoel bijgezet. Het nieuwsgierige volk stroomt gestadig binnen. Alle leden van “de Brug” zijn in het contact-blad uitgenodigd om een shot actuele informatie te verwerven. Toch ziet men bijna uitsluitend mensen uit Achterbroek de beschikbare plaatsen bezetten. Spijtig, want het belooft de moeite waard te wor-den.
Na een kort en hartelijk welkom, doven de lichten, en verschijnt de eerste dia.
Haïti, eertijds een land van slaven, dat echter de moed opbracht. om de ketens van zich af te schud-den en de onafhankelijkheid over zich uit te roepen. Haïti, een stuk eiland in de Caribische Zee, mid-delpunt van de Grote Antillen, en één der armste staten in onze wereld. We zien de beelden schuiven, het exotische van de natuur, de armoe van de bevolking, Er is geen economie, geen infrastructuur, geen wegen die naam waardig. De weinige voertuigen zijn wrakken. Er is geen eigen industrie. Ook geen vreemde. Alles moet geïmporteerd worden en is daardoor dan ook zoveel duurder dan elders. Er zijn enorme problemen om aan wisselstukken te komen. Het regime van Papa Doc en Baby Doc heb-ben gedurende decennia een stempel van angst op de weerloze bevolking gedrukt. Verraad tiert we-lig. Wantrouwen alom, want niemand weet wie al dan niet behoort tot de zeer uitgebreide en alom ge-vreesde geheime politie.
Sommigen ontvluchten het land in de hoop elders aan het werk te komen en trachten alzo geld op te sturen naar hun achtergebleven familie. Het zijn onder andere de boat-people wier gruwelijke ervarin-gen regelmatig onze krantenkoppen halen. Anderen, minder last hebbend van verantwoordelijkheids-zin, stichten families en laten daarna moeder en kinderen in de steek omdat ze het niet meer aankun-nen. Een levensgroot probleem aldaar.
Velen gaan elk jaar tijdens de suikeroogst werken in de plantages van de Dominicaanse Republiek, de andere helft van het eiland. Dat is ook nog een groot schandaal. De meesten ontvangen immers nooit waar ze recht op hebben; als een gedeelte van de lonen al terechtkomt. De bittere armoe en honger hebben een enorme invloed op de gezondheid van de bevolking in zijn geheel. TBC is dan ook een veel voorkomende ziekte.
Een korte onderbreking leidt de tweede serie dia’s in. Er wordt dieper ingegaan op de realisaties van de Kerk in Haïti en haar rol in het land na de recente machtswisseling. Uitgebreid wordt stilgestaan bij het bezoek van de Paus en de betekenis ervan voor de verdrukte gelovigen.
De beelden glijden gestaag voorbij en aan een boeiende avond komt stilaan een einde.
Nog wat vragen links en rechts, een vluchtig afscheid hier en daar, en het is bijna zaterdag.
Bedankt Fons Van Hooydonck

Correspondent: Frans Van Hauwaert

Hinche - februari 1986

Het allereerste schot was raak. De man in uniform was zeker niet aan zijn proefstuk. Verborgen achter een hekpaal hield hij die ene klas goed in het oog. Toen hij Jean-Robert in het vizier kreeg trok hij de haan over. De jongen gaf geen kik, greep naar zijn hart en zakte in mekaar. Bloed zijpelde uit zijn borst. De opdracht was perfect uitgevoerd: vlug, precies en zonder één woord uitleg.
De jonge Mackenson was getuige van het gebeuren. Hij gilde en tierde. Maar getuigen waren niet voorzien in het plan. Men sprong achter hem aan want die mocht zeker niet praten. De jongen liep voor zijn leven. Hij liep tot aan de hoge omheining. Daar zat hij in de val. Hij weende, viel op zijn kni-ën.. en smeekte om genade. Van op een paar meter joeg men hem een kogel door zijn voorhoofd. Zijn schedel barstte in stukken.
Toevallig liep Daniel daar ook in de buurt. Men klopte hem gewoon in mekaar. Kort daarna overleed hij. In een minimum van tijd verloren drie studenten het leven. Iedereen sprak over de tragische maar vooral zinloze dood van drie jonge mensen.
Het was reeds de tweede dag dat jonge mensen op straat kwamen en dat de scholen leeg liepen. De had het over honger, corruptie en de uitzichtloze toekomst. In een optocht zongen ze liederen, riepen leuzen en verbrandden een autoband op straat. Dat ging duidelijk te ver. Tegenstand moet men vooral in het begin in de kiem smoren. Zo hoort het in goed geordende samenleving. De dood van Jean-Robert en de twee toevallige slachtoffers zou de orde wel herstellen.
De officiële versie gaf een lange uitleg over subversieve elementen en beroepsagitatoren, over de noodzaak van orde en tucht. Waar de nationale veiligheid de hoogste norm is daar telt een mensenle-ven niet. Alles moet wijken voor het systeem en het systeem praat alles goed. Zo is het altijd geweest en zo moet het altijd blijven. De tragische feiten noemde men in het voorbijgaan een “klein incident”. De volgende dag werden de drie slachtoffers in alle stilte begraven... op staatskosten. De orde was hersteld en het normale leven kon hervatten... zoals steeds.
Maar ditmaal hervatte het normale leven niet. De Jonge mensen kwamen niet meer naar school. Dat was het eerste teken van ongehoorzaamheid aan de wrede dictatuur. Dat was het stille protest van de machteloze, van hen die geen stem, geen wapens en ook geen toekomst meer hebben. Van overal kwamen jonge mensen op straat met een zwarte rouwband om de arm. In stilte gingen ze naar de kerk, de enige plaats waar men veilig was. Uren aan een stuk hebben ze gebeden en gezongen, vier dagen na mekaar.
Rond drie lege lijkkisten hebben ze samen de begrafenis gevierd die hen ontstolen was. Daarna droeg men de kisten tot voor het grote kruis op de heuveltop.
Twee maand lang probeerde de overheid het systeem opnieuw op gang te krijgen, maar ditmaal her-vatte het normale leven niet. Nieuwe slachtoffers werden nieuwe martelaren. Het protest ging als een olievlek over heel het land. De nationale veiligheid beefde als een riet. Zij die gewoon zijn over lijken te stappen kregen schrik voor hun eigen leven. De spanning was te snijden.
En dan ineens, midden in de nacht, valt het ijzersterke regime als een kaartenhuisje. De president à vie vlucht uit het land, de enige goede daad die hij ooit voor zijn volk deed. Het hele land zingt en danst van vreugde. De blauwe uniformen van de gevreesde Tontons Makouts worden verbrand. Zelfs de grafsteen van de stichter van de dynastie wordt verbrijzeld.
Na bijna dertig jaar dictatuur is dit land uitgeperst en uitgezogen. Meer dan 4O.OOO mensen uitge-schakeld. Alles moet herbeginnen en daarom zijn 4O.OOO BF, die zijn toegekomen zo broodnoodza-kelijk.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - mei 1985

Fons schrijft ons vanuit Hinche in het hoogland van Haïti het volgende:
In februari waren er nationale verkiezingen en het is nog maar eens een nationale komedie geworden. De kiesburelen waren juist geteld drie uur geopend en men kwam reeds zeggen wie er was gekozen. Het buitenland schreef “In Haïti zijn verkiezingen geweest zoals zes jaar geleden”. Inderdaad, juist hetzelfde als zes jaar geleden.
Voor de maand maart noteerde ik het volgende:
Een dag zitten luisteren naar G.D. De man is vorig jaar opgepakt, ergens een maand “behandeld” en dan als een wrak vrijgelaten. Voor het eerst in mijn leven zit ik naast een man die lidtekens draagt omdat hij durft spreken over rechtvaardigheid en mensenrechten. Hoe heb je dat mentaal kunnen uit-houden vraag ik. Ik heb God nog nooit zo van nabij geweten antwoordt hij gewoon.
Goede Vrijdag en Kruisweg. Van 7 uur ‘s morgens tot 2 uur in de namiddag waren we weg in het heu-velland. Bij elke statie was er een bezinning en een paar mensen geven hun ervaring door. Dit volk voelt zich thuis bij elke statie. Als het over lijden gaat spreken zij uit ervaring.
En dan in de maand mei: het regenseizoen liet maar op zich wachten. Na zes maanden zon en droog-te en stof snakt alles en iedereen naar wat vocht. En plots op 19 mei viel dan de eerste tropenregen. We waren in vergadering en eerst werd er een half uur gezongen en gedanst, want regen is leven in dit dorre land.
Een hoogtepunt voor ons bisdom was de priesterwijding van Clarck, Paul en Faublas. De commenta-tor zei: “Vandaag is er feest, maar morgen gaat de harde realiteit verder.
In dit heuvelland komen we samen met een tiental “ti légliz”, zo noemt men hier de kleine kerkge-meenschappen. Het zijn allemaal heel gewone mensen die eens per week samenkomen rond het evangelie en dat woord ook willen beleven. Hieronder een mangoboom, voel je wat kerk zijn is.
De bejaarde Augustin nodigde me uit naar zijn één-plaats-huisje om de Kerststal te bekijken. Midden enkele takken, naast de waskom staat de kerstkribbe: een gevonden sardinedoosje en er in een prentje met een glimlachende madonna en een glimlachend kind. Het is een ogenblik heel stil tussen ons. “‘t Is toch schoon, hé,” zei de bejaarde Augustin.
Het is ook schoon zeggen wij aan de bejaarde Augustin en wij willen U wel helpen.
Fons dankt ons nog voor de steun en vindt dat wij er echt wat aan doen.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - december 1984

Uit plaatsgebrek hebben we de vorige keer de brief van Fons niet gepubliceerd. Wel geyen we U nog een korte samenvatting ervan.
Hij heeft het geld van 1984 gebruikt voor het sanatorium in Hinche. Van staatswege was er wel hulp beloofd maar deze steun is nog altijd niet binnengekomen. Hij zelf is voor het ogenblik aan rust toe.
Het concordaat met de kerk wordt aangepast wat wil zeggen dat de staat de bisschoppen niet meer benoemt. Dit is dus toch een vooruitgang, aldus Fons, te danken aan het bezoek van de Paus. Deze vooruitgang betekent nog niet meer vrede en er zijn ernstige spanningen te verwachten.
Als nieuw project of de steun voor 1985 stelt Fons ons voor de scholing te steunen. In Hinche zijn er 4 middelbare scholen. Deze scholen zijn commerciële scholen of om het anders te zeggen ge kunt er naartoe gaan als ge maar genoeg betaalt. Dan komt ge er zonder problemen door en als gevolg daar-van is er de onderwijskwaliteit onder alles. Zo blijft de bevolking in de onderontwikkeling steken. On er iets aan te doen hebben zij zelf een school opgericht, waar Fons mee voor in staat. Het zoeken naar aangepaste en goede leerkrachten is een grote opgave.
Vanuit België zijn er 4 vrijwilligers aanvaard, maar die kosten 200 dollar per maand. Hij schat dat het jaartekort gaat oplopen tot 25.000 dollar. Met onze steun van 30.000 BF kunnen we dus de zaak niet redden, maar toch enkele maanden een leerkracht onderhouden. Fons is daarvoor blij omdat het toch weeral dat is wat hij bij de mensen niet moet gaan bijeenscharrelen.

Correspondent: Werner Verhoeven

Kalmthout - september 1983

Op donderdag 8 september mocht “DE BRUG” pater Fons Van Hooydonck begroeten ten huize van Roland en Marie-Rose Putseys. Het werd een zeer interessant onderonsje, met als animator pater Fons zelf, Het bleek al vlug dat hij een aangename verteller was, Er is gesproken over het onafhanke-lijke Haïti, de situatie van dit land tov. zijn buren, er is vooral geluisterd naar de speciale noden ivm. de opgroeiende jeugd en het onderwijs. Het is dan ook op dit vlak dat “Be Brug” haar steun toegezegd heeft; dwz, zij zal instaan voor het loon van een onderwijzer. Ook is er gesproken over de cultuur, de landbouw, de politiek, uiteraard is er ook lang gediscussieerd over het bezoek van de paus aan dit land, over de verhouding tussen de staat, de Kerk en het volk.
Al met al was de avond heel boeiend maar veel te kort, Bedankt pater Fons voor deze gezellige avond en tot een volgende maal.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - 23 maart 1983

Ook op gebied van gezondheid is er nog heel wat te doen, maar er worden echt goede inspanningen gedaan. Er zijn nu al heel wat dokters die niet naar het buitenland vertrekken, Er zijn er ook die naar het binnenland komen, Zo hebben we er 7 in Hinche. Maar hoeveel mensen kunnen nog geneesmid-delen kopen? Sinds einde december zijn we officieel begonnen met ons sanatorium, Aan werk ont-breekt het niet. Er zijn 43 bedden. Tuberculose is een van de grootste ziekten in Haïti. Veel mensen komen enkel op consultatie en kunnen de behandeling thuis volgen, We proberen hier in Hinche een echte dienst op te bouwen voor de zieke mensen.
In Hinche kreeg ik gisteren bezoek van een West-Vlaming: een jong koppel, Zij blijven hier vier jaar en komen zorgen voor drinkwater voor Hinche… want dat hebben we nog niet. Het is een samenwerking van de Belgische regering met Hinche, Dat kan ook een hele bevrijding betekenen.
Wel, zo proberen we samen met Christus, volgens Zijn Geest wat bevrijding, wat leven te brengen hier,., zo komen we tot een Pasen die elke dag moet waar gemaakt worden.
Ik wens jullie ook elke dag een nieuwe, een zalige Pasen!
Met Christus opstaan! Met Christus verrijzen! Zeer hartelijk in de Heer

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - oktober 1982

Zo dikwijls wordt ons gevraagd in brieven iets te schrijven over de levensomstandigheden en de Situa-tie waarin we werken. Dat is natuurlijk een heel schone vraag, maar het is niet gemakkelijk om daarop te antwoorden. Waarom?
Omdat het heel goed mogelijk is dat we verkeerd verstaan worden... omdat het hier helemaal anders is, omdat het helemaal vreemd voor jullie moet zijn. Wel, Haïti is één van die 31 armste landen van heel de wereld, het armste van Amerika. Men noemt het dan ook heel beleefd: één van de minder ontwikkelde gebieden. Dat is heel braaf en schoon gezegd.
Ja, laat me een voorbeeldje geven. Tegenwoordig heeft iedereen hier de mond vol over de”varkenspest” (peste porcine); men spreekt daar trouwens al een paar jaar over, en daarom werden al de varkens langs de grens met de Dominicaanse Republiek gedood. Dat gebeurde in ‘78. Want dat schijnt het enige middel te zijn om die ziekte te bestrijden. Het is nu zo dat tot hiertoe nog geen enkel eigenaar vergoed word. Ondertussen schijnt er al heel veel geld van het buitenland gekomen te zijn om die mensen te vergoeden. Het is nu zo dat er ook geen officiële lijsten bestaan wiens varken ge-dood is. Er wordt gesproken van een grote storting van de Wereldbank. Het schijnt dat Amerika, Ca-nada en Mexico sterk achter dat project staan. Sinds een paar maanden spreekt men van alle varkens in Haïti te doden. Ik hoor nu sommige mensen al lachen en zeggen: waarom zo een drukte over die varkens. Wel, moest ik nu proberen onze situatie in uwe toestand te vertalen, dan zou ik zo mogen schrijven. De regering heeft beslist uw postcheckrekening af te nemen, uw brandkast leeg te maken en ge moet al uw geld inleveren. Dat is juist hetzelfde als de peste porcine in Haïti. Ja, het enige wat vele mensen hebben is dat varksken dat ze zullen verkopen om hun kinderen op school te zetten (en velen kunnen dat nog niet), om wat geld te maken bij ziekte, om het allernoodzakelijkste te kopen, om hun dagelijks leven te redden. Ook dat wordt hen nu ontnomen! En wie zegt dat die peste porcine werkelijk in het land is? Moesten dan niet alle varkens al lang dood geweest zijn? Welk land buit ons weer uit... en het gaat hier om dagelijks bestaan! En de mensen kunnen zich niet verdedigen, deels onwetendheid, deels onder dwang en uit schrik. Ik heb verschillende mensen horen zeggen: als ze de varkens afslachten, dat ze ons dan maar ineens moe doden. Anderen zeggen: “elk dood varken, een dode mens !“ Maar zij zeggen dat tegen ons en dan nog heel stillekens, maar het brandt in hun hart, daar moogt ge zeker van zijn. Ik zou het bijna zo mogen zeggen: waarom zeggen ze dat tegen ons? Omdat de kerk nog hun enige toevlucht en hoop is. Zij moet de verdediging van die arme mensen op-nemen. Zij doet niet aan politiek, maar als de kerk trouw is aan Christus, dan moet zij de onrechtvaar-digheden aanklagen en de mensen bevrijden, mondig maken en hen helpen dat ze minstens het recht hebben om mens te mogen zijn... om kristen te mogen zijn en als kristen te mogen leven. Ja jullie zult er meer over horen dan wij hier.
Het brandt in Amerika; denk maar aan San Salvador en Guatemala; ik geloof echt niet in bevrijding door wapens en geweld, maar wel een bevrijding door een levende Christus en dat proberen we stil-aan waar te maken in kleine groepen waar mensen beginnen samen te komen rond de bijbel en het sacrificie van de Heer (Mis) en waar over het dagelijks leven gepraat wordt. Men noemt dat basisge-meenschappen. Och, het is nog maar een begin, maar het is een nieuwe geest. Och elke zondag en zeker volgende week in de Goede Week en met Pasen zullen de kerken weer meer dan vol zijn. Sa-men sterk! Maar de echte kerk leeft in de kleine groepen waar er gebeden wordt vanuit het evangelie en dat in hun dagelijks leven. De Heer heeft zijn plaats in vele huizen. Valt het niet dikwijls op hoe “armer” iemand zich voelt, dat God een grotere plaats in hun leven krijgt?
Nog een ander voorbeeld. Men spreekt over een paar stuwdammen te bouwen op een paar rivieren in Haïti. En zo zou men Port au Prince van elektriciteit voorzien... want daar komen veel buitenlandse in-dustrieën. Maar daarvoor moeten honderden hectaren groei en bevloeibare grond onder water gezet worden... en het land is al zo arm! Er zal een kleine vergoeding zijn. En wat komt er in de stad? Laat het me in een paar woorden zeggen: de buitenlanders komen zich hier vetter mesten en de mensen krijgen hier een slavenloontje, maar ze zijn zonder verdediging. Want wie geld heeft is baas! Waarom stuurt het buitenland zijn werk naar hier?.... Wel de handenarbeid is belachelijk laag betaald. Och, het is nog heel wat ingewikkelder dan die kleine uitleg. Wat ik hier wil zeggen is het volgende: niemand blijft onverschillig tegenover dat probleem. De andere kerken vernemen dat nieuws en zijn solidair. Ze mogen op hun morele steun rekenen. Men tracht de mensen te verdedigen zodat er recht kan gedaan worden. Waarom vluchten zoveel mensen uit Haïti, weg als ze ‘t kunnen???
Misschien n weet ge dat onze taal hier het Creools is. Tegenwoordig wordt er door de regering een grote inspanning gedaan om een grote hervorming door te voeren. Frans is hier de officiële taal, maar nu durft de minister al zeggen dat het een vreemde taal is. School lopen bracht niet veel resultaat op. Het was allemaal heel vreemd voor de leerlingen... het is nu meer Haïtiaans. Maar die minister krijgt het erg te verduren van de elite! Ik weet niet of hij het zal kunnen volhouden.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - december 1980

Fons schrijft uit Haïti dat in dit land het er voor het ogenblik koud is voor een tropisch land.
Er was voorheen een periode van tamelijke rust, doch na de overwinning van Reagen is er weer een golf van aanhoudingen. Fons schrijft dat zij de indruk hebben dat met Carter de mensenrechten be-graven werden. Opeens zijn er een aantal mensen opnieuw communisten vooral journalisten en zo-gezegde personen van een andere partij. Zij verdwijnen, zitten gevangen of worden verbannen. Auto’s worden onderzocht en de toestand is meer gespannen.
De kerk heeft een positieve reactie hierop laten horen. Eerst waren het de religieuzen, dan de nuntius en nu ook de bisschoppen. Zij nemen de verdediging van de mensen op. Zij hebben klaar stelling ge-nomen dat de kerk niet aan politiek wil doen, maar dat evangelisatie steeds een economisch sociaal en politiek aspect raakt. Zij nemen het op voor de armen. Puebla begint stilaan te werken en vooral in de basisgroepen.
Fons schrijft ons dan nog dat hot en de kliniek toch allemaal zo duur is geworden. Geneesmiddelen zijn bijna niet meer te betalen. In een volgende brief zal hij ons hierover watt meer vertellen.

Correspondent: Werner Verhoeven

Hinche - 12 december 1993

Wat vliegt het allemaal zo vlug voorbij
Het is meer dan tijd om u dit briefje te sturen, zoals ik dat elk jaar gewoon ben te doen. Ja, ook 1993 behoort bijna tot het verleden en het is dan misschien wel goed heel even achterom te kijken. Hoe kritisch de toestand ook is, hoe onmenselijk de situatie ook werd op sommige ogenblikken, ook al zien we nu nog geen uitweg, toch zijn er ook momenten om dankbaar te zijn en dat schenkt ons de kracht om verder te gaan... ook al kan de weg nog heel lang zijn.
Haïti is dit jaar dikwijls in het wereldnieuws geweest.
Met een wettig gekozen, maar verbannen president, leven we nu onder een militaire bezetting. Alles wordt gecontroleerd en elke soldaat maakt de wet. Rechtvaardigheid en eerbied voor de mens be-staan niet. Duizenden mensen verloren hun leven, duizenden riskeerden hun leven op een bruisende zee om hun leven te redden... maar er is geen plaats voor hen in de herberg. Duizenden leven sinds 2 jaar ondergedoken... sommigen kwijnen weg, gekraakt. Vele families werden uiteengerukt of kunnen niet onder één dak leven.
We zijn reeds aan ons tweede embargo in Haïti.. het meest elementaire wordt te duur voor de mensen om het te kopen. Haast geen brandstof voor de auto’s en zo wordt het vervoer echt verlamd en is er haast geen elektriciteit. Zo leven we in duisternis, vrees, verdeeldheid, diefstal, leugen... Het vertrou-wen werd vermorzeld.
Ook verdeeldheid in de Kerk nu, en daar vonden velen vroeger nog hun kracht en daar hadden ze nog de vrijheid om te vertellen wat ze ergens anders niet kwijt konden.
Ja, ervaring leert ons dat niets zo kwetsend is als de waarheid. Sommige lezingen van de H. Schrift zijn niet al te vleiend voor machthebbers. Kerk als instelling en als Godsvolk zijn voor velen moeilijk te verzoenen. Maar velen weten en geloven dat zoiets niet kan blijven duren; en ervaring leert ons dat moeilijke perioden niet noodzakelijk hopeloze tijden zijn. Het zijn momenten waar wij ook wat kunnen leren van de Haïtianen hoe te leven in dagen waar het zeker niet gemakkelijk is. Maar we blijven uit-kijken naar bevrijding en echt leven. De lezingen van de H. Schrift in de adventstijd zijn hier zeker heel inspirerend. Deze morgen vertelde ik de mensen dat deze mensonwaardige toestanden ons mis-schien uitnodigen om Kerstmis op een andere manier te vieren. Er zijn ook zeer aanmoedigende erva-ringen.
Met hulp van vele leden van het St. Catherina Ziekenhuis in Eindhovyen, die maandelijks wat van hun loon schenken aan het ziekenhuis van Hinche, beschikken we nu over een gespecialiseerde oogarts, die ook alle oor-, neus- en keelziekten kan behandelen. Sommige dagen zijn er bijna 100 mensen die geholpen worden. Wij hadden oogoperaties, catarac en glaucoom en ontstoken amandelen werden weggenomen. Maar ook de mensen hier geven hun bijdrage.
Ons College - Klein Seminarie doet het buitengewoon goed.
Na de tweede zittijd waren 32 op de 33 leerlingen geslaagd in de Retorica. En dit jaar zijn we gestart met filosofie, het laatste uitgangsjaar met 44 leerlingen. De Brug hielp ons sinds jaren voor de vorming van de leerkrachten. Ook hier wordt een grote bijdrage van de mensen gevraagd. Voor vele jongeren is er geen plaats op de staatsuniversiteit. Toch is het mijn verlangen en overtuiging dat sommige jon-geren moeten geholpen worden. Ik geloof dat een vormingsproject het meest waardevol is en nooit verloren gaat. We moeten de jongeren een kans geven.
Of we dit jaar Kerstmis zullen vieren?
Gisteren stuurde ik een boodschap naar de gemeenschap in Layaye opdat ze zouden beslissen of het goed, gewenst en veilig genoeg is om de mensen in de donkerte naar de kerk te laten komen. Morgen vroeg zullen ze me het antwoord brengen. Maar hoe dan ook, het wordt een ‘Kerstmis in familie’. Dik-wijls zeg ik tot de mensen en het is mijn overtuiging: youn fanmi byen manbre pou youn peyi byen kanpe. Los vertaald betekent dat: zonder een echte familie kan er geen sprake zijn van kerk of staat.
Ja, geef God de eerste plaats in uw gezin en zo in het leven van elke mens. En zo worden we tenvolle mens. Dat is Kerstmis.
Zo wens ik ook dat het echt Kerstmis moge zijn in uw familie, en zo wordt het dan, daar ben ik zeker van, een gelukkig en gezegend nieuwjaar 1994 ! Se pou Nondye beni nou byen beni ! Dat de Heer je overvloedig zegen
Een briefje is steeds welgekomen.

Correspondent: Bernadette Van Looveren

Hinche - juni 1988

Met de schriftelijke correspondentie loopt het toch wel wat mis; meer dan honderd postzakken zijn ver-loren gegaan en vermits de bedienden nog slechter betaald wordén dan vroeger… nu ja, het mag geen reden zijn om niet meer te schrijven. Wij zijn blij met elke brief en jullie wellicht ook… op hoop van zegen dus maar!
Terwijl Manigat meer en meer versmacht door de grijparmen van het leger…Terwijl de draak van het duvalierisme sterker nog dan vroeger z’n kop opsteekt…
Terwijl mensen blijven verdwijnen, het aantal bootvluchtelingen stijgt met de dag… Terwijl het grote raderwerk volop draait om op geraffineerde manier het werk aan de basis te onderdrukken.. gaat onze aandacht intens naar de kleine hard zwoegende mens in het gebergte van Los-Palis. Het is in deze periode dat Raymond naar alle buitenkapellen trekt om huwelijken in te zegenen, kleine en grote mensen te dopen, er is eerste communie en hernieuwing van engagement in de Kerk. Voor elke kapel is dit tweedaagse gebeuren een feest. Voor mijzelf is het de ideale gelegenheid nog meer vertrouwd te geraken met het leven van alle dag.
De eerste kapel is nog net bereikbaar met de jeep, daarmee is dan ook alles gezegd. De weg is een opeenstapeling van rotsen, steile hellingen, uitgedroogde ravijnen. De wagen hangt links en rechts maar we raken zonder breuken ter plekke.
Samen met de Sakristen (verantwoordelijken van de kapel) trekken we een half uur te voet verder naar een huisje gelegen op een kleine heuveltop. Daar wonen Osee er Imose, vele jaren al leven ze samen, een week terug is het zevende kind geboren.
“Non père, we willen trouwen”, zegt Osee. Het is een zachte man, hij heeft geen kinderen bij een an-dere vrouw, hij heeft Imose nooit geslagen. Wanneer Osee met grote ernst de ring over de vinger schuift, huilt Imose zacht. Hier wordt echte liefde verzegeld. Zij weten maar al te best wat goede en kwade dagen zijn. Buiten stoeien hun kinderen…de baby huilt. Imose herademt wanneer ze haar kind aan de borst legt.
Vrijdag 4 maart: de zon zit nog laag wanneer ik met Jean-Eli vertrek naar de tweede en ook de verste kapel. Morgen zal Raymond achterkomen op de muilezel. Met een minimum aan bagage en in traag tempo klimmen we de bergen en de warmte in. De weg naar Angornan is hard, schoolkinderen komen we allang niet meer tegen, de geluiden worden ijl, de schrale hutten vertellen dat we het meest dorre gebied van Los-Palis intrekken…
We zijn blij dat we na drie uur stappen de golfplaten van de kapel zien schitteren in de zon. Terwijl ik even uitrust maken kinderen zich klaar om naar de bron te gaan, ik loop met hen mee, nog maar eens een grote heuvel over.. met een klein kommetje wordt het water opgevangen en in een kalebas gego-ten.
Later wacht Anol me op aan de kapel, ik deel een appelsien met hem. Hij is één van de jonge werkers in de streek. Ik heb hem leren kennen op vergaderingen en ooit heb ik hem gezegd, ik zou wel eens willen weten waar je woont. Hij is het niet vergeten. Zijn enthousiasme is groter dan mijn vermoeidheid, onder een snikhete zon zijn we weer op weg.
De berg duurt eindeloos maar het verhaal van Anol zal ik nooit meer vergeten. Lang geleden zijn de opstandige slaven naar hier gevlucht, ze verborgen zich in de spleten van de rotsen. Generatie op ge-neratie leerden deze kleine families leven in een streek waar water het grote probleem is.
Elke dag, in de vroege morgen, vertrekt iemand van ons gezin naar de bron,’ zegt Anol. Pas ‘s avonds komt men terug met vier kalebassen water,daarmee moeten we het de volgende dag doen. Ik vraag Anol waar zijn akker ligt. “Daar” zegt hij en hij toont met zijn grote zwarte hand een rotsveld aan. Ik zie stapels stenen, daartussen enkele uitgedroogde stengels..’tDit is allemaal staatsgrond”t vertelt Anol “de grond is niets waard en momenteel weigeren we elke taks te betalen, we zijn al lang genoeg uit-gezogen, nog nooit heeft men iets voor deze streek gedaan”. Ik loop achter Anol aan en denk aan de vele gesprekken met Raymond over het belang van vorming, het opbouwen van groepen, de strijd voor de waardering van elke mens.
De moeder van Anol trekt me binnen inde hut. Het is er pikdonker, ze duwt een kannetje lauw water in mijn handen, ze betast me helemaal en ze zegt dat ik me moet wassen…weer dat element water, het mooiste teken dat je als vreemdeling welkom bent.
Ze willen me een kip schenken, ze willen eten voor me klaarmaken..Ik voel dat ze hun eigen zo nodi-ge voedsel willen weggeven.. Ik praat met Anol en zeg hem dat de aangeboden stoel, het water vol-doende is. Ik zeg hem dat ik al veel meer heb gekregen dan ik had verwacht. Ik meen het echt. Op de terugweg komen we de eerste waterdragers tegen, de schoonzus van Anol is er ook bij.
Nu is het stil en donker rond de kapel, bij een kaarsvlammetje proberen we de dorst te stillen met kruidenthee. Wanneer de maan opkomt vallen we doodmoe op de slaapmat, morgen willen we voor de vieringen nog naar een andere bron. Voor dag en dauw zoek ik een geïmproviseerd toilet op, ook dat hoort erbij! Wat verder kookt Jean-Eli twee eitjes en water voor de thee. We klimmen en dalen al naar de bron. De mensen ontwaken, maken zich klaar voor het feest, de meesten zullen pas in de late namiddag eten, maar dat voedsel wordt dan ook in alle eenvoud met vrienden en familie gedeeld.
9 maart : Sansou: de kapel is niet meer dan een kleine schuur, de weg er naartoe is slechts 1uur lo-pen. Jean-Eli vertelt honderduit. Dit is zijn streek. Bij elke hut voel je al iets van het feest. De oude Gilbé wacht ons op, hij leeft voor z’n kapel. De manier waarop hij omgaat met z’n mensen vraagt waardering. Z’n levenswijsheid tekent zijn donkere gezicht. Hij heeft gezag wanneer hij de jongeren tot de orde roept. Hij glundert bij elke druppel water die op het hoofd van een dopeling valt. Meevieren met de mensen in de kapellen, het is een beetje mogen aanvoelen hoe tot in hun diepste vezels “Goede Vrijdag” en Pasen” en “Pinksteren” verbonden zijn.
Laat op mijn kamer zoek ik een oude tekst weer op: “Onze diepste bestaanshonger is geen vraag naar voedsel, maar een roep om erkenning, een roep om gehoord te worden, om menswaardig mens te zijn. Jezus diepste honger was een verlangen naar gerechtigheid. Terwille van Hem zal ik niet grij-pen maar strelen, zal ik niet voorbijgaan aan de mensen van de weg, de kleinsten der kleinen. Terwille van hen gaat God nog altijd over de aarde”
Het is een oude tekst, maar ik geloof er nog altijd in.

Correspondent: Werner Verhoeven

Kalmthout - augustus 1980

Op zondag 31 augustus was pater Fons Van Hooydonck op bezoek in Heide en op 14 september werd er duchtig gewerkt in het missierestaurant te Achterbroek om aan deze vriendelijke man een beetje steun en liefde mee te geven. Wie is pater Fons en wat doet hij? Hij is een halve Haïtiaan ge-worden en leeft er ca 19 jaar met de mensen van Hinche op het centraal plateau, vlak aan de grens met Santo Domingo. Hij kan tegen warmte (30 à 32°C in huis) en kent er de gewoonten van de streek en dat is toch zeer belangrijk voor een ontwikkelingshelper. Zijn medemensen zijn vooral boeren, oor-spronkelijk afkomstig uit Afrika, negroïden dus, met een volksgeloof dat diep en blij is en met een ani-mistische inslag. Zij leven vooral in familieverband in kleinere groepen, spreken creools (een taal afge-leid van het Frans) en zijn voor 80% analfabeet. Goede mensen zegt pater Fons, harde werkers, rea-listen, maar ja ook arm. Een arbeider verdient 100 dollar per maand. (1 dollar is 5 Gourde).
In de tijd van papa Doc, ongeveer 10 jaar geleden was er terreurbewind en waren verdwijningen ge-woon, maar sinds Baby Doc is er op dit gebied een sterke verbetering gebracht.
Grootgrondbezit is er een plaag. Wat pater Fons er doet kan als volgt kort worden beschreven. Hij leeft er met de mensen samen en deelt in hun bestaan. Hinche heeft 65.000 inwoners en is verspreid over verschillende buitendorpen. In twee ervan is hij, zeggen we maar, pastoor. Deze dorpen heten Marmont en Lajaje. Samen met drie andere collega’s weet hij dan waarschijnlijk al wel wat doen voor heel die streek. Hij verplaatst zich te paard of waar het gaat per landrover. Buiten deze zorg voor mensen thuis heeft hij nog een grote verantwoordelijkheid erbij, namelijk het hospitaal. Dit hospitaal bezit 2 dokters en één verpleegster, die betaald zijn. Het is tenslotte een staatshospitaal en er komt steun van Eindhoven.
Voor PBC-lijders zijn er in de afdeling ongeveer 40 plaatsen, wetende dat ongeveer 70% van de bevolking door deze ziekte is besmet. Het is dus niet mogelijk een degelijke verzorging te geven wegens plaatsgebrek. Hiervoor dacht pater Fons onze steun te kunnen gebruiken, om de onderhoud van de TBC-afdeling die broodnodig is, te kunnen volhouden.

Correspondent: Werner Verhoeven